« Λαμπεντούζα»

Σχολιάστε

 

Το προσφυγικό στη σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου

 

         Η «Λαμπεντούζα» του Βρετανού Άντερς Λουγκάρτεν εκτελεί ένα επικίνδυνο ακροβατικό και κατορθώνει να φτάσει πάλι στο έδαφος, να σταθεί δυναμικά στα δυο της πόδια, προκαλώντας όχι μια επιφανειακή, στιγμιαία και εύκολη ευαισθητοποίηση αλλά την υπόγεια σύνθεση των αιτιών του προσφυγικού, που μερικές φορές, παρασυρμένοι από την αγωνία της διάσωσης και φροντίδας των προσφύγων τείνουμε να ξεχνάμε. Αλλιώς βέβαια δεν θα είχε τίποτε να πει σε ένα στοιχειωδώς ευαισθητοποιημένο στο προσφυγικό μέσο Έλληνα, και δεν θα ενδιέφερε δύο προσεκτικούς και «ψαγμένους» σκηνοθέτες που την ανέβασαν στην σκηνή σε κοντινά χρονικά διαστήματα: ο Μιχάλης Βιρβιδάκης στην Κρήτη και ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος στο Θέατρο του Νέου Κόσμου στην Αθήνα (σε διαφορετικές μεταφράσεις).

         Αν δεν απατώμαι το ελληνικό κοινό πρώτη φορά γνωρίζει τον Άγγλο συγγραφέα Άντερς Λουστγκάρτεν, παρότι έχει πλούσιο συγγραφικό έργο και μεγάλη ακτιβιστική δράση. Άλλωστε διδάσκοντας θέατρο σε φυλακισμένους, άρχισε να γράφει ο ίδιος, ενώ είναι στρατευμένος στο κίνημα για το ρόλο των πολυεθνικών στις αναπτυσσόμενες χώρες. Η πολιτική του ευαισθησία φαίνεται σαφώς στην «Λαμπεντούζα», χωρίς να κραυγάζει και χωρίς να καλύπτει το αισθητικό αποτέλεσμα. Διαλέγει για τίτλο του έργου του το όνομα του νησιού όπου έγινε το πιο πολύνεκρο ναυάγιο προσφύγων στην Μεσόγειο. Τότε που «γιόμισε η θάλασσα πανιά, το κύμα παλικάρια» σύμφωνα με το εκφραστικό δημοτικό «Του κυρ Βορηά». Ξέρει ο λαός από αγριεμένες θάλασσες και συναντιέται μυστικά με τον Αισχύλο και τη δική του θάλασσα που ανθίζει νεκρούς. Ο Λουστγκάρτεν δεν θέλει όμως να παίξει με το συναίσθημα, δεν τον ενδιαφέρει η εύκολη πρόκληση συγκίνησης. Το έργο του είναι πολιτικό: δυο παράλληλοι μονόλογοι, ένας ψαράς που μαζεύει τα πτώματα των θυμάτων ενός πολέμου ο οποίος προκαλεί μια από τις μεγαλύτερες μετακινήσεις πληθυσμών στα ιστορικά χρόνια και μιας κινεζοβρετανίδας φοιτήτριας που δουλεύει σε εταιρεία είσπραξης δανείων. Μάλλον ωστόσο θα έπρεπε να αντιστρέψουμε την σειρά παρουσίασης, για να φανεί καλύτερα η αιτιακή και χρονική σχέση των δυο καταστάσεων.

Image result for λαμπεντούζα θεοδωρόπουλος

          Από τη μια ένας ψαράς, λαϊκός φιλόσοφος, που ζει ως το κόκκαλο το προσφυγικό, αγγίζει με τα χέρια του το θάνατο, δεν ταυτίζεται με τους νεκρούς, πάντα υπάρχει μια απόσταση, ένα πρέπον «εμείς και αυτοί» που οριοθετεί γεωγραφικά και ψυχικά το θέμα. Δεν ξέρει όρους –διεθνισμός, αλληλεγγύη, εθελοντισμός, ακτιβισμός- αλλά ο φίλος του ο αγαπημένος είναι ένας ξένος που θέλει χαρτιά και ζωή. Από την άλλη η κοπέλα, τρομαγμένη και ανελέητη, ανελέητη επειδή φοβισμένη. Με τον φόβο κυβερνά το σύστημα. Μετατρέπεται σε παγωμένο ρομπότ εισπράξεων. Θύμα και θύτης μαζί. Σκληρή, αλύγιστη και τόσο ευάλωτη.

          Τι μπορεί να ενώνει τους δυο μονολόγους; Τίποτε ουσιαστικά. Κι όμως υπάρχει ένα νήμα που οδηγεί από τον ένα στον άλλο. Κλεινόμαστε στον κόσμο μας, λέει ο Λουστγκάρντεν, και γινόμαστε μέρος των αιτιών. Οι τράπεζες, τα δάνεια, οι κατασκευαστικές εταιρείες, τα χρηματιστήρια, οι βιομηχανίες όπλων, τα κραχ, οι κρίσεις, όλα είναι οργανικά και αναπόσπαστα μέρη του συστήματος που προκαλεί το προσφυγικό, τις αυτοκτονίες, τις χαμένες γενιές. Και όσο ο καθένας από μας, τους απλούς, καθημερινούς ανθρώπους, ταυτίζεται με την μεγάλη επιχείρηση, την δικαιολογεί, βάζει κτητικά πρώτου προσώπου καθώς μιλά γι’ αυτήν, δεν αποφασίζει να δει τη μεγάλη εικόνα και να δράσει, τόσο ένας ψαράς στις Λαμπεντούζες του πλανήτη θα μαζεύει πτώματα στις θάλασσες και θα λέει ξεκάθαρα την πιο απλή αλήθεια: ό,τι κι αν κάνουν, δεν σταματούν τους πρόσφυγες. Ο απελπισμένος άνθρωπος δεν σκέφτεται, ζητά να ξεφύγει, να ζητήσει μια νέα πατρίδα, χώμα να στήσει το σπιτικό του και να βρει τη γαλήνη. Στη βεβαιότητα του θανάτου προτιμά την πιθανότητα της ζωής. Πρόσφυγες όλοι κι ας λένε κάποιους ανάμεσά τους μετανάστες. Δεν έχει σύνορα η ανάγκη όπως δεν έχει σύνορα το συμφέρον. Χωρίς το δεύτερο μονόλογο, ο πρώτος θα αδυνάτιζε. Τώρα, στην παράξενη συνάφειά τους, δημιουργούν πολιτικό λόγο και θέση.

Image result for λαμπεντούζα θεοδωρόπουλος

          Ο Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος σκηνοθέτησε ψύχραιμα, σχεδόν αποστασιοποιήμενα και η επιλογή του ήταν ορθή, γιατί έτσι και το θέμα αναδείκνυε στις πρέπουσες διαστάσεις αλλά και το ίδιο το έργο υπηρετούσε προτάσσοντας το πολιτικό ζήτημα. Οδήγησε αναλόγως τις ερμηνείες των ηθοποιών, πετυχαίνοντας ένα δυνατό αποτέλεσμα, που άγγιζε περισσότερο το νου από ό,τι την καρδιά. Και νομίζω ότι ακριβώς έτσι πρέπει να διαχειριζόμαστε τέτοια θέματα, αλλιώς αποδυναμώνονται. Το πολιτικό θέατρο δεν εκμαιεύει εύκολη συγκίνηση, ούτε λειτουργεί σαν μανιφέστο. στοχεύει στον στοχασμό και την εξέγερση.

         Ο ξερός, ριγμένος στο έδαφος, κορμός ενός δέντρου, που το σχήμα του θύμιζε νεκρό γυναικείο σώμα με τα πόδια ανοιχτά σε μια γέννα που ποτέ δεν θα ολοκληρωθεί, νεκροί και η μάνα και το παιδί, χώριζε την σκηνή στα δυο. Παράλληλα, υπέβαλλε την ιδέα του θανάτου με την αντίθεση της οριζοντιότητά του προς την καθετότητα των κινουμένων σωμάτων. Ο σκηνικός χώρος δεν ανακαλούσε το ζεστό μεσογειακό τοπίο αλλά τα άγρια βράχια του βορρά. Οι δυο ηθοποιοί δεν συναντιούνται ποτέ –με εξαίρεση μια βλεμματική επαφή στο τέλος, που θα μπορούσε να ήταν και τυχαία αν δεν ήταν τόσο μετρημένη χρονικά. Όπως φαινομενικά τα νήματα της ιστορίας δεν φαίνεται να συναντώνται αλλά όλα συνδέονται υπόγεια τόσο που δυσκολευόμαστε στο τέλος να ξεμπερδέψουμε τις έμπυρες αιτιακές σχέσεις των φαινομένων και του αποτυπώματός τους, αν όχι του καθορισμού , στην ζωή μας.

Image result for λαμπεντούζα θεοδωρόπουλος

         Ο Αργύρης Ξάφης, με πλήρη έλεγχο των εκφραστικών μέσων απέδωσε τον ψαρά με εσωτερικότητα, χωρίς περιττές εντάσεις: ήταν ο άνθρωπος που άγγιζε με τα χέρια του το θάνατο χωρίς να συνηθίζει ποτέ στην εικόνα των νεκρών, στην αίσθηση του νεκρού σώματος στα χέρια του και που έχει συνείδηση ότι αυτό θα αργήσει πολύ να τελειώσει. Υπήρχε μια σταξιά οδύνης στην ερμηνεία του, κρυμμένη σε μια «τυχαία» κίνηση, ένα ιδιαίτερο επιτονισμό που διαπερνούσε το κοινό σαν λάμα μαχαιριού. Η Χάρα Μάτα Γιαννάτου, παρά το νεαρό της ηλικίας της, ανταποκρίθηκε ικανοποιητικά στις απαιτήσεις του ρόλου, μολονότι η Ντενίζ της χρειαζόταν λίγο περισσότερο ψάξιμο. Οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη ψυχροί, νοσοκομειακοί δεν επέτρεπαν ψευδαισθήσεις. Η Μαγδαληνή Αυγερινού αναδεικνύεται σε μεγάλη δύναμη στην σκηνογραφία: δημιούργησε μια δυνατή και εξαιρετικά αποτελεσματική αντιστικτική συνθήκη.

ΕΠΟΧΗ, 11.12.2016

 

«Αναφορά σε μια Ακαδημία»

Σχολιάστε

 

Το διήγημα του Κάφκα ανεβαίνει από τη νέα σκηνοθέτρια Ελένη Παργινού

στο θέατρο Σημείο

 

Το διήγημα του Κάφκα «Αναφορά σε μια Ακαδημία» ανεβαίνει συχνά τα τελευταία χρόνια στις ελληνικές σκηνές, δημιουργώντας μια εύλογη απορία: τι είναι αυτό που κάνει τόσους πολλούς και τόσο διαφορετικούς μεταξύ τους καλλιτέχνες να ασχολούνται με αυτό, τι τους κεντρίζει… Θέσαμε το ερώτημα σε μια νέα καλλιτέχνιδα, που μάλιστα το επέλεξε ως σκηνοθετικό της ντεμπούτο και το ανεβάζει για λίγες παραστάσεις στο θέατρο Σημείο. Με την ευκαιρία προχωρήσαμε την κουβέντα και σε άλλα ζητήματα.

Image result for ελένη παργινού κάφκα\]

 

 Κυρία Παργινού, η «Αναφορά σε μια ακαδημία» τα τελευταία χρόνια ανεβαίνει συχνά στις σκηνές μας, φέτος μάλιστα έχει προτιμηθεί από αρκετούς συναδέλφους σας. Τι είναι αυτό που βρίσκετε στο συγκεκριμένο διήγημα του Κάφκα; Εσείς, νέα καλλιτέχνις, γιατί το επιλέξατε και μάλιστα ως πρώτη σκηνοθετική δουλειά σας;

Ελένη Παργινού (Ε.Π.): Αυτό είναι αλήθεια. Χαρακτηριστικά θα αναφέρω την Δανάη Σπηλιώτη η οποία έχει μεταφράσει το διήγημα (μετάφραση που χρησιμοποιήσαμε και στην δική μας δουλειά), και το 2012 σκηνοθέτησε την παράσταση «Αναφορά- ένας πίθηκος που έγινε άνθρωπος», με πρωταγωνιστή τον Θοδωρή Σκυφτούλη. Και φέτος όμως, υπάρχουν δουλειές βασισμένες στο συγκεκριμένο διήγημα του Κάφκα. Όσο κι αν νομίζουμε τυχαίες κάποιες επιλογές ή συμπτωματικές, απλώς το νομίζουμε. Στην πραγματικότητα δεν είναι. Όλοι και όλα συνδέονται και αλληλεπιδρούν. Είναι ευτύχημα να ακούγονται κείμενα του Κάφκα υπό οποιοδήποτε πρίσμα και οποιαδήποτε καλλιτεχνική προσέγγιση. Πέρα από την ποιητική σπουδαιότητα του έργου του, αυτό το οποίο μαρτύρησε ο Κάφκα μέσα από αυτά, ίσως να βρίσκει φωνή σε μια εποχή που όλοι αναγνωρίζουμε την ίδια σήψη. Στην δική μου περίπτωση εξυπηρέτησε δύο πράγματα. Το πρώτο ήταν ότι ακριβώς επειδή είναι ένα διήγημα μέσα από τις λιγοστές σελίδες του οποίου ξεπηδούν μεγάλα νοήματα, έβαλε μπροστά μας μια απόσταση που έπρεπε να διανύσουμε. Κι αυτό ακριβώς έδινε χώρο να βρούμε τον τρόπο που θα χρησιμοποιήσουμε τα εργαλεία με τα οποία αποφασίσαμε να δουλέψουμε. Να αναγνωρίσουμε κάπως και εμείς οι ίδιοι τον τρόπο μας. Να βρούμε τον κώδικα. Από την άλλη, η προβληματική του έργου αφορά σε υπαρξιακά ζητήματα και ζητούμενα που με ενδιέφεραν πολύ.

Image result for ελένη παργινού κάφκα

-Πώς προσεγγίσατε το έργο; Θα θέλαμε να μας μιλήσετε γενικότερα για τον τρόπο που δουλεύετε. Βλέπετε στη φόρμα –πέρα από την καλλιτεχνική αναζήτηση- ένα τρόπο να δείξετε στο κοινό κοινωνικά προβλήματα είτε να το ωθήσετε να ασχοληθεί μαζί τους;

Ε.Π.: Εξ αρχής ήξερα ότι θα δοκιμάσω τρόπους σωματικούς. Πιστεύω πολύ στο σώμα και στις δυνατότητες που προσφέρει σκηνικά αλλά και υποκριτικά. Είναι ένα τεράστιο εργαλείο. Το σώμα μπορεί να φέρει μπροστά την συλλογική μας μνήμη. Στην προκειμένη το χρησιμοποιήσαμε αφηγηματικά, όπως και τον λόγο, και αρχίσαμε να ψάχνουμε την σύνδεση ανάμεσα στα δύο. Οι αναφορές υπάρχουν και είναι εκεί, προσπαθήσαμε όμως να προχωρήσουμε πέρα από αυτές και να βρούμε τους δικούς μας τρόπους. Τα εργαλεία που χρησιμοποιήσαμε δεν χρησιμοποιούνται εδώ για πρώτη φορά, εμείς ψάχνουμε τον τρόπο που θα τα «δέσουμε» αλλιώς και με αυτή την έννοια, δεν θα έλεγα ότι είναι πειραματική αλλά περισσότερο ερευνητική η διάθεση της δουλειάς σε αυτήν την φάση. Εξίσου σημαντική ήταν και η ανάγνωση που θα κάναμε πάνω στο διήγημα, το οποίο μεταφέρουμε αυτούσιο στην σκηνή χωρίς αλλαγές. Κατ’ εμέ, ο Κάφκα δεν είναι διδακτικός, δεν σηκώνει το δάχτυλο. Μαρτυρά όμως και περιγράφει με τρόπο αρνητικό τον κόσμο. Μέσα από τις συνεχείς αρνήσεις είναι σαν να αναζητά την κατάφαση και γι’ αυτό το λόγο το έργο του λειτουργεί αφυπνιστικά. Σου δίνει την εικόνα. Κι αυτό δεν μπορεί να το παραβλέψει κανείς. Όταν επιλέγεις να ασχοληθείς με τον Κάφκα μοιραία γίνεσαι φορέας αυτής της εικόνας- πληροφορίας και την μεταφέρεις. Είναι θέμα πομπού και δέκτη. Όταν συμβεί αυτό, όταν δηλαδή η πληροφορία βρει τον από-δέκτη της, η δουλειά έχει πετύχει τον στόχο της σε μεγάλο βαθμό.

-Είστε Κεφαλονίτισσα και έχετε δουλέψει στην ιδιαίτερη πατρίδα σας. Πώς είναι να δουλεύει κανείς εκτός κέντρου;

Ε.Π.: Η αλήθεια είναι, ότι όταν αποφασίσαμε να δοκιμάσουμε το εγχείρημα γνωρίζαμε ότι μαζί μας έχουμε και ένα πακέτο δυσκολιών. Όχι ανυπέρβλητων, αλλά δυσκολιών. Αντιξοότητες υπήρχαν. Στην άλλη πλευρά της ζυγαριάς όμως, υπήρχαν και συνεργάτες που πέρα από τη συνεργασία είδαν με ενδιαφέρον την προσπάθεια και συνέβαλαν άκρως υποστηρικτικά. Συμπερασματικά και εκ των υστέρων είδαμε ότι περπατούσαμε μάλλον αποκεντρωτικά. Αυτή η παράμετρος είχε το δικό της ενδιαφέρον και το γεγονός μάλιστα ότι δημιουργικά μας προσέφερε πολλά θετικά, μας έδειξε έναν δρόμο που ίσως είχαμε δει αλλά δεν είχαμε τολμήσει.

-Κλασική ερώτηση, αλλά πάντα επίκαιρη: πώς καταφέρνει ένας νέος καλλιτέχνης να ανταπεξέλθει στο κόστος και τα άλλα πρακτικά προβλήματα μιας παράστασης; Αν συναντούσατε την νέα υπουργό πολιτισμού που είναι και άνθρωπος του θεάτρου, τι θα της προτείνατε ή ζητούσατε;

Ε.Π.: Εμείς για να φέρουμε εις πέρας το όλο εγχείρημα και μιλάω για την βιωσιμότητα και μόνο της παράστασης, χρειάστηκε να καταπιαστούμε και να μάθουμε όλο το μηχανισμό που θα μπορούσε να υποστηρίξει μια τέτοια προσπάθεια. Βάλαμε μπροστά μας ένα πλάνο και το ακολουθήσαμε πιστά μέχρι το τέλος. Πιστεύω πολύ στις ανεξάρτητες προσπάθειες. Και η δική μας δουλειά χαρακτηρίζεται ως τέτοια. Εκείνο όμως που θα πρότεινα είναι μια επανεκτίμηση της καλλιτεχνικής πραγματικότητας στην βάση ενός δημιουργικού διαλόγου που θα δημιουργούσε δομές πιο υποστηρικτικές ως προς τους καλλιτέχνες που κινούνται ανεξάρτητα αφού συμβάλουν και συνδιαμορφώνουν το σύγχρονο πολιτιστικό τοπίο.

Image result for ελένη παργινού κάφκα\]

Ταυτότητα παράστασης

Μετάφραση: Δανάη Σπηλιώτη

Μουσική: Κώστας Φραντζής

Σκηνικά: Μαρία Τερέζα Ντε Ροζάριο

Κοστούμια: Γιάννα Ρεσβάνη

Σχεδιασμός φωτισμού: Περικλής Μαθιέλης

 

ΕΠΟΧΗ, 27.9.2016

(δημοσιεύτηκε με τίτλο: «Το σώμα φέρει τη συλλογική μνήμη»)

 

De Profundis του Όσκαρ Ουάϊλντ.

Σχολιάστε

 

Η επικαιρότητα μιας βαθιάς εξομολόγησης

 

Κέντρο του αμαρτωλού πηλού μου εσύ, φτωχή ψυχή,

Κατάστικτη απ’ τις άγριες δυνάμεις που σε ντύνουν,

[…]

Σαίξπηρ, Σονέτο 146

(μτφρ. Λένια Ζαφειροπούλου)

         Τι είναι το De profundis του Όσκαρ Ουάιλντ; Τυπικά είναι ένα γράμμα πίκρας και οργής που απευθύνει ο έγκλειστος συγγραφέας στον εραστή του Άλφρεντ Ντάγκλας. Στην πραγματικότητα, είναι ένα έργο στο οποίο ο Ουάιλντ καταθέτει το όραμά του για την τέχνη και τον σκοπό της, είναι επίσης ένα κοινωνικό μανιφέστο ενάντια στη βία, τον αυταρχισμό, την παραβίαση στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων με εκπορθητικό κριό την υποκριτική ηθική της βικτωριανής Αγγλίας που μετουσιωμένη σε ποινικό νόμο ελέγχει και ορίζει την ερωτική επιθυμία και την διαχείριση του σώματος. Είναι ακόμη μια ερωτική ελεγεία, για τον πόνο της προδομένης αγάπης, για την εγκατάλειψη.

Image result for de profundis νίκας

         Η υπόθεση έχει ως εξής: τον Μάϊο του 1895 ο Ουάιλντ μηνύει τον πατέρα του Α. Ντάγκλας για συκοφαντία. Σύντομα η κατηγορία θα γυρίσει μπούμεραγκ και στο εδώλιο θα βρεθεί ο συγγραφέας κατηγορούμενος για σοδομία, που είναι πράξη κολάσιμη σύμφωνα με το αγγλικό δίκαιο της εποχής. Ο Ουάιλντ είναι επιτυχημένος συγγραφέας, με διεθνή αναγνώριση, ευκατάστατος, με σύζυγο και παιδιά. Για την ακρίβεια βρίσκεται στην καλύτερη στιγμή της ζωής του. Το σπινθηροβόλο πνεύμα του και η παροιμιώδης ετοιμολογία του είναι αντικείμενα θαυμασμού από την αγγλική κοινωνία, μολονότι σοκάρει πολλούς με το ελεύθερο πνεύμα του και την παρορμητικότητά του. Το ταλέντο του στο θέατρο είναι αναγνωρισμένο, τα δοκίμιά του συζητιούνται πολύ, πολύ συζητιέται επίσης το μοναδικό μυθιστόρημά του, το περίφημο «Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ».

         Η δίκη τον βρίσκει αυτήν ακριβώς τη στιγμή της δόξας και της αναγνώρισης. Χάνει τη δίκη και καταδικάζεται σε δύο χρόνια φυλάκιση και καταναγκαστικά έργα. Καταλήγει στη φυλακή του Ρέντιγκ (που θα του εμπνεύσει το τελευταίο του έργο «Την μπαλάντα της φυλακής»). Εκεί το άμαθο στην χειρωνακτική εργασία σώμα του υποφέρει, αλλά περισσότερο υποφέρει η ψυχή και το μυαλό του. Σύμφωνα με τους αγγλικούς νόμους της εποχής, ο κατάδικος δεν έχει δικαίωμα να διαβάζει και να γράφει –εκτός από επιστολές.

Image result for de profundis νίκας

Oscar Wilde

         Αυτό το «παραθυράκι» είναι η αιτία που έχουμε στα χέρια μας σήμερα το De Profundis. Όταν ο στρατιωτικός Τζέιμς Νέλσον αναλαμβάνει την φυλακή, μέσα σε ένα πνεύμα εξανθρωπισμού (μόλις δυο χρόνια μετά ένας νέος νόμος θα αλλάξει πολλά στις φυλακές αλλά ο Ουάιλντ δεν πρόλαβε) θα επιτρέψει στον συγγραφέα να διαβάζει βιβλία και αυτός θα έχει την ιδέα της επιστολής –στο κάτω-κάτω κανένας νόμος δεν περιόριζε την έκταση ενός γράμματος.

         Το De Profundis γράφτηκε χωρίς δεύτερη ματιά. Ο λόγος παίζει από την ήρεμη λογική αφήγηση ως την ασθματική, σπαρακτική εξομολόγηση, οι αιτιάσεις που απευθύνει στον Μπόζι (χαϊδευτικό του Άλφρεντ) άλλοτε είναι αληθινές και άλλοτε υπερβολικές, ωστόσο πίσω από όλα αυτά κρύβεται η ανάγκη της εκλογίκευσης του πόνου –πόνος για την απώλεια του έρωτα, της κοινωνικής θέσης, των παιδιών του και της τέχνης του, πόνου επίσης γιατί ο άνθρωπος για τον οποίο υφίσταται όλ’ αυτά δεν τον έχει επισκεφτεί μια φορά στη φυλακή όλον αυτόν τον καιρό.

         Ο τίτλος είναι δανεισμένος από τον 130ο Ψαλμό που αρχίζει με τα λόγια «Εκ βαθέων εκέκραξα σοι, Κύριε». Χωρίς να ξαναβρίσκει την πίστη, ο άθεος Ουάιλντ αναγνωρίζει στο πρόσωπο του Ιησού τον υπέρτατο καλλιτέχνη και ταυτίζεται με το χριστικό πάθος και τον άφατο πόνο που οδηγεί στην δημιουργία. Η τέχνη συναντά την αλήθεια στην ενότητα μορφής και περιεχομένου, όταν το φαντασιακό παίρνει την υλική υπόσταση του καλλιτεχνήματος, όταν το πνεύμα διαποτίζει την ύλη.

Image result for de profundis νίκας

         Το De Profundis, ανεξαρτήτως από τον εξομολογητικό αυτοβιογραφικό χαρακτήρα του που ζωντανεύει μπροστά μας ένα συμπαγή χαρακτήρα και σκιαγραφεί-υποκειμενικά έστω- με πληρότητα μια ιστορία, μας κάνει να σκεφτούμε πως 120 χρόνια μετά συζητάμε ακόμη πολλά από τα θέματα που θίγει. Ίσως με άλλους όρους αλλά πάντως τα συζητάμε, που σημαίνει πως δεν τα έχουμε λύσει. Το αντίθετο, η συντηρητική στροφή της κοινωνίας τα τελευταία χρόνια εξαναγκάζει σε διαρκείς κινητοποιήσεις για να διαφυλαχθούν τα αυτονόητα: το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, η ερωτική ελευθερία όταν πρόκειται για συναινούντες ενήλικους, το σωφρονιστικό σύστημα, οι συνθλιπτικές νομικές γενικεύσεις. Έτσι, είναι ένα έργο πολύ επίκαιρο και δυνατό. Ο Ουάιλντ παρακαλούσε να του δοθεί η χάρη να γράψει ένα σημαντικό έργο που να διαλύσει «το δηλητήριο της φαυλότητας», την ίδια ώρα που το ευχόταν, το έγραφε ήδη.

         Η Αθανασία Καραγιαννοπούλου διάβασε το έργο στην εφηβική της ηλικία και από τότε είχε κατά νου να το δραματοποιήσει. Διάλεξε καίρια σημεία του έργου για να τα φέρει στη σκηνή, έτσι που να ζωντανέψει με ενάργεια το πρόσωπο που γράφει και η τραγικότητα της κατάστασης. Κατέφυγε σε ένα τέχνασμα: μια αναψηλάφηση της δίκης. Ένας δικηγόρος διαβάζει δημόσια την επιστολή για να ζητήσει μια νέα ετυμηγορία για τον συγγραφέα. Σύντομα η φωνή του συγγραφέα αναδύεται και σκεπάζει τον δικηγόρο, τα δύο πρόσωπα συμφύρονται σε ένα. Μέσα σε ένα ελαχιστοποιημένο σκηνικό περίγυρο (μια πολυθρόνα δικαστηρίου που μπορεί να φιλοξενήσει τον δικαστή και τον κατηγορούμενο) και τυπωμένα φύλλα –εφημερίδες που μας πηγαίνουν στην δημοσιοποίηση του προσωπικού, στο σκάνδαλο επίσης που προκάλεσε η συγκεκριμένη δίκη αλλά και στην συγγραφική διάσταση του Ουάιλντ (τα σκηνικά, όπως και τα γλαφυρά φώτα επιμελήθηκε ο Λευτέρης Παυλόπουλος) στέκει ή κινείται καθαρή, δωρική η ανθρώπινη φιγούρα. Χωρίς ψιμύθια, χωρίς υπερβολές. Η μόνη ένστασή μας στην μουσική επένδυση, μάλλον άτοπη, που επιμελήθηκε η σκηνοθέτρια. Θα ταίριαζε περισσότερο κάτι πιο υποβλητικό, μια μουσική με υπόγειους, πυκνούς κραδασμούς και κορυφώσεις.

         Ο μονόλογος, και μάλιστα ένας τέτοιος μονόλογος που ο ηθοποιός πρέπει να ισορροπήσει το τραγικό της προσωπικής περίπτωσης με όλο το θεωρητικό μιας σκέψης που τρέχει ελεύθερη και δημιουργεί θεωρία, πρέπει να υπηρετηθεί από άξιο και έμπειρο ηθοποιό. Βρήκε στο πρόσωπο του Νίκου Νίκα ιδανικό ερμηνευτή. Η ερμηνεία του στηρίζεται σε σπουδαία αίσθηση του μέτρου, σχεδιασμένες στην τελευταία λεπτομέρεια και καλά μελετημένες αντιδράσεις και κινήσεις. Κι όμως παρά την γεωμετρική αξιοπρέπεια της ερμηνείας δεν χάνεται στιγμή το σκοτεινό πάθος. Αντιθέτως, μας οδηγεί, μέσα από μια σειρά άφατες συγκινησιακές εκπλήξεις, στο ταξίδι σε μια ταραγμένη ψυχή που βιώνει την τραγική πτώση και ελπίζει να βρει τον εαυτό του στην άκρη του δύσκολου δρόμου που ακολουθεί.

ΕΠΟΧΗ,20.11.2016

«Κατεβαίνει ο Καμουζάς στους Φούρνους»

Σχολιάστε

 

της Μαριλένας Παπαϊωάννου

(θ. Άβατον)

Κι ο θάνατος δεν θα ‘χει πια εξουσία

Dylan Thomas

         Απλή, λιτή παράσταση το «Κατεβαίνει ο Καμουζάς στους φούρνους» αναδεικνύει με δωρικότητα μια απλή ιστορία που ξεκινάει από μια απρόσμενη πράξη ανθρωπιάς μέσα στην αθλιότητα των στρατοπέδων κράτησης στον εμφύλιο και μετατρέπεται σιγά-σιγά σε μια ποιητική αλληγορία για τη δύναμη της αγάπης και της ελπίδας. Την είδα το απόγευμα της περασμένης Τρίτης –παραμονή μέρας εκλογών του κλάδου μου, ψηφίζαμε για τα κεντρικά μας όργανα οι εκπαιδευτικοί την Τετάρτη- και με συγκίνησε βαθιά, μ’ έκανε πολύ να σκεφτώ. Ίσως γιατί οι κρατούμενοι της ιστορίας είναι εκπαιδευτικοί, ίσως γιατί τα «γράμματα», η ποίηση και η φιλοσοφία, ήταν γι’ αυτούς το κράτημά τους από την ζωή, αυτό που τους έδινε κουράγιο να αντέξουν τα βασανιστήρια και να συνεχίζουν να παλεύουν για ένα κόσμο που τα παιδιά δεν θα ξέρουν τι σημαίνει αδικία. Γιατί το χάσαμε αυτό στην εκπαίδευση σήμερα; Γιατί το χάσαμε σαν κοινωνία αυτό και τα παιδιά μας γυρνάνε την πλάτη στην τέχνη, γιατί δεν μπορούν σ’ αυτήν να βρουν φάρμακο στη θλίψη και δρόμους που θα τα οδηγήσουν στους δικούς τους δρόμους; Δεν είναι εδώ ο χώρος να το κουβεντιάσουμε μήτε η ώρα, κι έχει πλοκάμια πολλά το ζήτημα, πολλές πλευρές, απαντήσεις κι εξαιρέσεις… μα τα σκέφτηκα όλα τούτα την ώρα της παράστασης και μετά, και δεν μπορούσα να μην το ομολογήσω.

Image result for καμουζάς

         Το έργο στηρίζεται στη γνωστή ομότιτλη νουβέλα της Μαριλένας Παπαϊωάννου. Μια ομάδα αριστερών κρατούνται σε μια άθλια φυλακή. Βασανιστήρια, πόνος και μια ζέστη αφόρητη. Τους κρατά όρθιους η απόλυτη πίστη στις ιδέες τους, η ποίηση και η συντροφικότητα. Ξαφνικά, εμφανίζεται ένας φύλακας που, ανάμεσα σε βρισιές και αναθέματα, σε απειλές και προσβολές, τους δίνει κάθε απόγευμα φρέσκο κρύο νερό, φάρμακα, γράμματα από αγαπημένα τους πρόσωπα. Δεν τον έχουν δει ποτέ. Μια φωνή στο σκοτάδι και οι άκρες των σκονισμένων του άρβυλων. Στο μεταξύ αναμένεται ο φοβερός διοικητής Καμουζάς, φόβος και τρόμος, λέγεται γι’ αυτόν, απ’ όπου πέρασε. Για λίγες μέρες χάνεται ο παράξενος φύλακας και οι κρατούμενοι εικάζουν διάφορα για την εξαφάνιση και όταν εμφανίζεται ξανά στη θέση του είναι μια κοπέλα, η κόρη του ίσως. Η Λευκή, μεταμφιεσμένη σε άντρα φρουρό, συνεχίζει το έργο του πατέρα της. Ανακουφίζει τον πόνο των ανθρώπων, διασώζει το έργο του ποιητή, αυτό κυρίως, αυτό πάνω απ’ όλα, ένας έρωτας γεννιέται. Το πραγματικό λιώνει μέσα στο ποιητικό. Η ανεξήγητη, τολμηρή πράξη ενός ανθρώπου γίνεται η ιστορία ενός ποιητή και μιας νεράιδας που είναι αποφασισμένη να δώσει την ζωή της για να σώσει την ομορφιά της τέχνης και μαζί η ιστορία που γράφει ο έγκλειστος ερωτευμένος συγγραφέας για ένα παράξενο παιδί της θάλασσας.

Image result for καμουζάς

         Η Μαρία Αιγινίτου σκηνοθέτησε με σεβασμό στην ιστορία που είχε να αφηγηθεί πάνω στην σκηνή. Χωρίς μαλάματα και εκπλήξεις. Με ένα τρόπο που η παράσταση μπορεί να μεταφερθεί παντού όπου την έχουν ανάγκη. Λαϊκό θέατρο δηλαδή στην ουσία του. Στηριγμένο στον ηθοποιό. Η παράσταση υποστηρίχθηκε πειστικά από τους ηθοποιούς Τάσο Αντωνίου, Γιώργο Δάμπαση, Δημήτρη Δρόσο και Χρήστο Καπενή, που δεν είχα ξαναδεί στην σκηνή, παρόλο που, παρά το νεαρό της ηλικίας του έχει συμμετάσχει σε αρκετές παραστάσεις. Στο ρόλο του Φώτη, του νεαρού συγγραφέα, άφηνε γνήσια συγκίνηση. Θα σταθώ λίγο παραπάνω στην Ελεάννα Γεωργούλη, την Λευκή της παράστασης. Την παρακολουθώ όλα τα χρόνια της δουλειάς της στο «Σημείο Μηδέν» και την εκτιμώ πολύ ως ηθοποιό, γιατί, παρότι πολύ νέα έχει μια ιδιαίτερη ωριμότητα στις ερμηνείες της που δείχνει όχι μόνο ταλέντο αλλά και ισχυρή πνευματικότητα και αναζητήσεις. Πρώτη φορά την είδα εκτός της εξαιρετικής ομάδας Σημείο Μηδέν. Στέρεη και ρεαλιστική, την ίδια στιγμή ποιητική και νεραϊδένια. Ηθοποιός με δύναμη και εύρος.

ΕΠΟΧΗ, 7.11.2016

Εκ Βαθέων… Ο Νίκος Νίκας μιλά για το De Profundis του Όσκαρ Ουάιλντ

Σχολιάστε

που ανέβασε πρόσφατα στο θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας

σε σκηνοθεσία Αθ. Καραγιαννοπούλου

Όταν το καλοκαίρι έλαβα ένα δελτίο τύπου που ανακοίνωνε πως ο Νίκος Νίκας θα ερμηνεύσει το περίφημο De Profundis του Όσκαρ Ουάιλντ, ομολογώ ότι χάρηκα με την επιλογή του. Είχα πρόσφατη στο νου την συγκλονιστική ερμηνεία του στον μονόλογο «Αυτό που εγώ ονομάζω λήθη» από το ομώνυμο βιβλίο του Μωβινιέ (σκ. Α. Τομπούλη) και αυτή η επιλογή ερχόταν ως μια από τις πιθανές φυσικές συνέχειες.   Το ταλέντο και η εργατικότητά του, η παιδεία και η ευαισθησία του –όπως τα έχουμε δει και πιστοποιήσει χρόνια τώρα στο θέατρο και τον κινηματογράφο- δημιουργούν την βεβαιότητα ότι θα αναδείξει όλα τα επίπεδα ενός τόσο δύσκολου κειμένου στο οποίο ισορροπεί ταχυδακτυλουργικά το έρεβος του προσωπικού πόνου με την πιο αυστηρή κριτική της αγγλικής κοινωνίας του 19ου αιώνα σε θέματα ηθικής, δικαιοσύνης και δικαιωμάτων.

 deprofundis1_s

 

Κύριε Νίκα, τα τελευταία δυο τρία χρόνια συνεργάζεστε συχνά με γυναίκες σκηνοθέτιδες. Πέρυσι με την Τομπούλη, φέτος με την Αθανασία Καραγιαννοπούλου. Και τις δύο φορές με κείμενα δύσκολα, απαιτητικά. Πώς φτάσατε στο De Profundis; Γιατί επιλέξατε αυτό το έργο, εμβληματικό θα λέγαμε της αγγλικής σκέψης και τέχνης του 19ου αιώνα;

Νίκος Νίκας (Ν.Ν.): Για να είμαι ειλικρινής, η ιδέα ήταν της Αθανασίας (Καραγιαννοπούλου). Το είχε διαβάσει στα εφηβικά της χρόνια και το κουβαλούσε μέσα της καιρό. Μου το πρότεινε και δέχτηκα, γιατί είναι πραγματικά ένα κορυφαίο έργο.

Θα μπορούσε κανείς να το διαβάσει με πολλούς τρόπους: είναι ένα έργο διεκδίκησης δικαιωμάτων, ελευθερίας στην ερωτική επιλογή, ένα μανιφέστο ενάντια σε ένα ποινικό και δικαστικό σύστημα μιας εποχής που συνθλίβει την διαφορετικότητα και μαζί ένα ποίημα για τον πληγωμένο έρωτα, για την προδοσία… Ωστόσο σήμερα που έχουμε μια έντονη κινηματική δράση για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων, για την προστασία της διαφορετικότητας κτλ, το De Profundis μπορεί να πει κάτι ουσιαστικό, πέρα από την μοναδική γραφή του Ουάιλντ;

Ν.Ν. : Θα ξεκινήσω από το τελευταίο σημείο. Μακάρι να είχαμε φτάσει σε ένα σημείο που η επιλογή αυτού του έργου να ήταν μια εστέτ επιλογή δυο εστέτ καλλιτεχνών. Πράγματι και ευτυχώς, αναπτύσσονται ραγδαία συλλογικότητες που αγωνίζονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες, όμως δυστυχώς δεν μπορούμε να μην δούμε πως, την ίδια στιγμή, υπάρχει μια μεγάλη συντηρητικοποίηση της κοινωνίας, που κάποτε φτάνει ως τον εκφασισμό. Ομολογώ ότι αυτά τα φαινόμενα μου κόβουν τα πόδια, σαν να μη μάθαμε τίποτε από την ιστορία και επιστρέφει ο φόβος και η μισαλλοδοξία.

…. ἕως ἂν ἡ αὐτὴ φύσις ἀνθρώπων ᾖ, για να θυμηθούμε τον Θουκυδίδη…

Ν.Ν. Μπορούμε να βρούμε πολλές αναλογίες με την εποχή του Ουάιλντ. Ένας απάνθρωπος νόμος τον καταδίκασε όχι γιατί έκανε κάτι κολάσιμο αλλά για την ιδιαιτερότητά του και τον καταδίκασε σε φυλάκιση και καταναγκαστικά έργα. Μέσα στη φυλακή έγραψε ένα γράμμα στον άνθρωπο που αγάπησε –και ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω τον εγκατέλειψε και δεν πήγε να τον δει ούτε μια φορά στην φυλακή, στον νεαρό Άλφρεντ Ντάγκλας. Είναι ένα κείμενο που διαπραγματεύεται τις ελευθερίες του ανθρώπου, τους νόμους, τη δικαιοσύνη, πώς περιορίζουμε τους ανθρώπους και τους βάζουμε σε ταμπέλες και τους καταστρέφουμε. Και είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως ο άνθρωπος που βρέθηκε σ’ αυτή τη θέση ήταν εκείνη την στιγμή ένας πολύ επιτυχημένος συγγραφέας. Ήρθε εποχή που παιζόντουσαν στις σκηνές του Λονδίνου τρία έργα του ταυτόχρονα και με μεγάλη επιτυχία, κάτι πρωτοφανές στην ιστορία του θεάτρου. Κι όμως αυτός ο άνθρωπος χάνει την περιουσία του, το σπίτι του, τον άνθρωπο που αγαπάει, την κηδεμονία των παιδιών του… Και μέσα από την οδύνη αυτών των απωλειών, βρίσκει την ψυχή του.

deprofundis2_s

Μιλάτε με θαυμασμό και σεβασμό τόσο για το έργο όσο και για τον άνθρωπο.

Ν.Ν. Πρόκειται για ένα γενναίο άνθρωπο. Είναι ένας άνθρωπος που βρήκε την αγιοσύνη μέσα στην απόλυτη πτώση του. Θεωρώ ότι ήταν μπροστά από την εποχή του. Ας δούμε το De Profundis. Είναι μια ερωτική επιστολή και την ίδια στιγμή προσωπικά την βλέπω ως μια ιερή σύνοψη της τέχνης. Περιέλαβε μέσα της όλα τα συμπαντικά θέματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Μιλά για την δικαιοσύνη αλλά και για την θρησκεία, όντας άθεος, δείχνει πόσο οι άνθρωποι έχουν χάσει την επαφή τους με το ιερό και τα μυστήρια της φύσης και πώς ο ίδιος μέσα από την πτώση του βρίσκει το στοιχείο του θείου στην ψυχή του και φυσικά τον απασχολεί η έννοια της εξουσίας σε όλες τις εκφάνσεις της, και πώς μπορεί να ασκήσει εξουσία ένα ανθρώπινο πλάσμα πάνω σε ένα άλλο μέσα από τον έρωτα.

Παρ’ όλ’ αυτά τα χαρακτηριστικά, μάλλον είχε ξεχαστεί κάπως τα τελευταία χρόνια ο Ουάιλντ…

Ν.Ν. Ίσως, πάντως φέτος διανύουμε ένα άτυπο έτος Ουάιλντ. Χωρίς να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη επέτειος, για παράδειγμα, Άγγλοι ηθοποιοί πήγαν στις φυλακές του Ρέτινγκ και διάβασαν αποσπάσματα από το De Profundis.

Ποια ερμηνευτική γραμμή κρατήσατε στην παράσταση; Ποιες πλευρές αναδεικνύετε κυρίως;

Ν.Ν. Το έργο μεταφράστηκε και διασκευάστηκε από την Αθανασία. Είναι αυτούσιο το κείμενο, απλώς μειώθηκε η έκταση για τις ανάγκες της παράστασης. Δεν παίζω τον Ουάιλντ αλλά ένα δικηγόρο, σήμερα, τον 21ο αι., που ξανακάνει τη δίκη του Ουάιλντ με υπερασπιστικό όχημα το De Profundis. H παράσταση ξεκινά με την αγόρευσή του προς το σύγχρονο κοινό, από το οποίο ζητά μια νέα ετυμηγορία για την καταδίκη του συγγραφέα.

deprofundis5_s

Μια τελευταία ερώτηση, διδάσκετε σε δραματική σχολή πολλά χρόνια και ξέρω πως παρακολουθείτε τους νεότερους συναδέλφους σας. Διακρίνετε κάποιες αλλαγές στους σύγχρονους ηθοποιούς;

Ν.Ν. Ακριβώς επειδή διδάσκω πολλά χρόνια, το πρώτο που θα ήθελα να πω είναι πως η πολιτεία θα πρέπει να δει σοβαρά το επάγγελμα του ηθοποιού. Οι σπουδές μας να γίνουν τετραετείς και να αναγνωριστούν σε επίπεδο πανεπιστημιακής μόρφωσης, ξεκινώντας από το Εθνικό και πηγαίνοντας σε όσες σχολές θα πληρούν τις προϋποθέσεις. Είναι ώρα να δούμε επίσης την Ακαδημία Θεάτρου, την Ακαδημία Τεχνών. Οι νέοι ηθοποιοί μ’ αρέσουν. Έχουν φρέσκα μυαλά και ψυχές, είναι πιο ενημερωμένοι από τις προηγούμενες γενιές –έχουν βέβαια κι αυτοί τα κενά τους, αλλά ποιος δεν έχει; Μ’ αρέσει αυτή η κατάσταση εν θερμώ στο θέατρο μας, γίνονται πολλά πράγματα. Με τρομάζει όμως ότι η έννοια της παράστασης κινδυνεύει να περιοριστεί σε event. Οι παραστάσεις δεν είναι event, κι ας θεωρείται αυτό χαρακτηριστικό της εποχής μας. Το event μειώνει το βεληνεκές μιας παράστασης, του ίδιου του κόπου των ηθοποιών, μειώνει την ευθύνη και δεν είναι καλό να αποποιούμαστε τις ευθύνες μας ειδικά σε τόσο δύσκολες περιόδους Όμως το ότι γίνονται τόσα πολλά πράγματα σαν αντίσταση σε όλη αυτή την οικονομική δυσπραγία που υπάρχει για μένα αυτό είναι πολύ παρήγορο.

 

 

Ταυτότητα παράστασης

De Profundis “Η αγάπη που δεν τολμά να πει τ’ όνομά της”

Μετάφραση/ Διασκευή /Σκηνοθεσία/ Μουσική επιμέλεια: Αθανασία Καραγιαννοπούλου

Φωτισμοί/Εικαστικός Σχεδιασμός: Λευτέρης Παυλόπουλος

Ερμηνεία: Νίκος Νίκας

Παραστάσεις: Κάθε Τετάρτη στις 9.00 μμ

Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας, Β΄Σκηνή, Κεφαλληνίας 16-18 Κυψέλη, τηλ. 210 8838727

EPOXH, 30.10.2016

«Κοιμήθηκα με τα μαλλιά μου μέσα σε ένα άδειο κουτί πίτσας» της Έρσης Νιαώτη

Σχολιάστε

    Image result for κοιμήθηκα με τα μαλλιά μέσα σ' ένα κουτί από πίτσα Νιαώτη

         Με ένα πολύ ενδιαφέροντα μονόλογο της Έρσης Νιαώτη άρχισε την φετινή σεζόν το θέατρο Studio Μαυρομιχάλη. Θέμα του μια σοβαρή διαταραχή που ταλανίζει χιλιάδες ανθρώπους στο δυτικό κυρίως κόσμο, γυναίκες κυρίως, και χρόνο το χρόνο εντείνεται ιδίως στον κόσμο των εφήβων: την βουλιμία/ανορεξία. Δύσκολο θέμα, που η διαπραγμάτευσή του μπορεί να οδηγήσει σε μελοδραματικές ευκολίες ή επιφανειακές ψυχιατρικοποιήσεις και κυρίως σε άτοπες γενικεύσεις. Ακριβώς αυτό το τελευταίο είναι που κάνει το κείμενο ενδιαφέρον: η συγγραφέας παρουσιάζει μια περίπτωση και μάλιστα όσο η ηρωίδα αντέχει να κατέβει στα σκοτεινά βάθη της τρικυμισμένης ψυχής της. Από ένα σημείο και μετά, αναλαμβάνει ο θεατής μόνος του να ολοκληρώσει την κάθοδο και να κατανοήσει το ζήτημα.

         Η Νιαώτη, λοιπόν, αποφεύγοντας τις παγίδες, στήνει ένα στέρεο, καθαρό χαρακτήρα με αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά της γενιάς των γυναικών τριάντα και κάτι, που παλεύει με την ανασφάλεια, το αίσθημα της αποτυχίας, τα σύγχρονα πρότυπα ομορφιάς, δυσκολεύεται να ενηλικιωθεί και να ωριμάσει, να αναλάβει ευθύνες ενήλικα και να πάρει τη ζωή της στα χέρια της, ζει με τους γονείς της, γαντζώνεται από το σεξ, παλεύει την αφόρητη μοναξιά της, και υποφέρει από κρίσεις βουλιμίας/ανορεξίας. Υποκύπτει συνεχώς στην βουλιμία για να γεμίσει το ψυχικό κενό και αδειάζει τεχνητά το στομάχι της για να κρατήσει το σώμα της αποστεωμένο, ενώ παραμονεύει παντού ο κίνδυνος της αρρώστιας και του θανάτου. Το φαγητό έτσι αποκτά μυθικές διαστάσεις, γίνεται τα κέντρο μιας ύπαρξης που φλερτάρει αδιάκοπα με το κενό, όλη η ζωή κινείται γύρω από το φαγητό –από την καταβρόχθιση ως τον αποτροπιασμό και την απώθηση.

         Η Στέλλα Κρούσκα σκηνοθέτησε και ερμηνεύει της ηρωίδα –με νευρικότητα, με ένταση, με προσοχή στις συναισθηματικές αυξομειώσεις, μολονότι υπήρξαν και στιγμές που υπέκυψε λίγο παραπάνω στην ένταση, θέτοντας σε κίνδυνο την εύθραυστη ισορροπία, πάντως εν γένει ανέδειξε με ενάργεια τον χαρακτήρα και το πρόβλημα. Βοήθησαν πολύ οι διακριτικοί φωτισμοί του Κωστή Καπελώνη.

Image result for κοιμήθηκα με τα μαλλιά μέσα σ' ένα κουτί από πίτσα Νιαώτη

Βρώμικα παραμύθια, από την ομάδα «Άπειρον»

Σχολιάστε

Image result for βρώμικά παραμύθια άπειρον 104           

          Βραβευμένη στο φετινό Scratch Night του Bob Theater Festival, η παράσταση Βρώμικα παραμύθια ξεκίνησε πρόσφατα στο θέατρο 104. Τρεις νέοι ηθοποιοί – Ηρώ Κισσανδράκη, Γιώτα Τσιότσκα και Δων Χριστοδούλου- σκηνοθετημένοι από την Θάλεια Γρίβα, εξερευνούν με χιούμορ και ανατρεπτική διάθεση τον δύσκολο, σκοτεινό και επικίνδυνο κόσμο των παραμυθιών.

          Η ομάδα «Άπειρον» που ιδρύθηκε το 2014, στον βραχύ βίο της έχει χρησιμοποιήσει τον καμβά γνωστών παραμυθιών για να χτίσει παραστάσεις με ενδιαφέροντα και πολύ σύγχρονα θέματα, όπως η «Σταχτοπούτα η ιδανική» ή το «Όνειρο της κοιμωμένης». Εδώ βάζει στο στόχαστρό της μερικά πολύ ιδιαίτερα στερεότυπα των παραμυθιών, όπως αυτό της ηλικίας. Σε γενικές γραμμές τα παραμύθια γελοιοποιούν την προσπάθεια να δημιουργηθούν ανόσιες ερωτικές ενώσεις, ζευγάρια με μεγάλη διαφορά ηλικίας, που ανατρέπουν την ομορφιά του έρωτα και της ζωής αλλά και θέτουν σε κίνδυνο την τεκνογονία, ακόμα, ακόμα και βάζουν σε δοκιμασία την πίστη των μελών του ζεύγους. Πολύ περισσότερο δηκτικά-με το αριστοφανικό δηλητήριο όπως το βλέπουμε στη γνωστή σκηνή των Εκκλησιαζουσών– όταν το ηλικιωμένο μέλος είναι η γυναίκα. Η ομάδα «Άπειρον» διαλέγει ένα παραμύθι όπου μια ηλικιωμένη γυναίκα -σε εσχατογηρία μάλιστα- βρίσκει τρόπο να ξανανιώσει και να παντρευτεί ένα πανέμορφο βασιλόπουλο. Διαλέγει επίσης ένα πολύ περίεργο παραμύθι, την «Κουλοχέρα» -ένα κορίτσι που χάνει τα χέρια του από τον ίδιο τον γονιό του ή εξαιτίας του- και μάλιστα την πιο δύσκολη και σκληρή παραλλαγή, αυτήν που διατείνεται ότι ο ακρωτηριασμός συνέβη επειδή το κορίτσι αρνήθηκε να συναινέσει σε μια αιμομιξία.

Image result for βρώμικά παραμύθια άπειρον 104

          Ο τρόπος παρουσίασης είναι απλός, ευθύγραμμος, κωμικός. Αναδεικνύει την υπερβολή, απομαγεύει με εφηβικό χιούμορ, αλλά δεν εκβιάζει ούτε ευτελίζει. Η αλήθεια είναι ότι θα μπορούσαν να είχαν δουλέψει περισσότερο τα θέματά τους, να είχαν τραβήξει το κωμικό στοιχείο στα άκρα, δημιουργώντας ένα πανδαιμόνιο τύπων και καταστάσεων, όπως θα μπορούσαν να το είχαν στηρίξει περισσότερο υποκριτικά. Παρ’ όλ’ αυτά, η παράσταση Βρώμικά παραμύθια βλέπεται ευχάριστα και αφήνει ευφρόσυνη διάθεση στον θεατή της. Παρότι η παράσταση χαρακτηρίζεται –χιουμοριστικά επίσης- ως «ακατάλληλη», θα μπορούσε άνετα να παρουσιαστεί σε κοινό εφήβων και να ξεκινήσει μια συζήτηση για την παράδοση, την ερμηνεία και την λειτουργία της.

 

ΕΠΟΧΗ, 9.10.2016

Older Entries Newer Entries