Το διήγημα του Κάφκα ανεβαίνει από τη νέα σκηνοθέτρια Ελένη Παργινού

στο θέατρο Σημείο

 

Το διήγημα του Κάφκα «Αναφορά σε μια Ακαδημία» ανεβαίνει συχνά τα τελευταία χρόνια στις ελληνικές σκηνές, δημιουργώντας μια εύλογη απορία: τι είναι αυτό που κάνει τόσους πολλούς και τόσο διαφορετικούς μεταξύ τους καλλιτέχνες να ασχολούνται με αυτό, τι τους κεντρίζει… Θέσαμε το ερώτημα σε μια νέα καλλιτέχνιδα, που μάλιστα το επέλεξε ως σκηνοθετικό της ντεμπούτο και το ανεβάζει για λίγες παραστάσεις στο θέατρο Σημείο. Με την ευκαιρία προχωρήσαμε την κουβέντα και σε άλλα ζητήματα.

Image result for ελένη παργινού κάφκα\]

 

 Κυρία Παργινού, η «Αναφορά σε μια ακαδημία» τα τελευταία χρόνια ανεβαίνει συχνά στις σκηνές μας, φέτος μάλιστα έχει προτιμηθεί από αρκετούς συναδέλφους σας. Τι είναι αυτό που βρίσκετε στο συγκεκριμένο διήγημα του Κάφκα; Εσείς, νέα καλλιτέχνις, γιατί το επιλέξατε και μάλιστα ως πρώτη σκηνοθετική δουλειά σας;

Ελένη Παργινού (Ε.Π.): Αυτό είναι αλήθεια. Χαρακτηριστικά θα αναφέρω την Δανάη Σπηλιώτη η οποία έχει μεταφράσει το διήγημα (μετάφραση που χρησιμοποιήσαμε και στην δική μας δουλειά), και το 2012 σκηνοθέτησε την παράσταση «Αναφορά- ένας πίθηκος που έγινε άνθρωπος», με πρωταγωνιστή τον Θοδωρή Σκυφτούλη. Και φέτος όμως, υπάρχουν δουλειές βασισμένες στο συγκεκριμένο διήγημα του Κάφκα. Όσο κι αν νομίζουμε τυχαίες κάποιες επιλογές ή συμπτωματικές, απλώς το νομίζουμε. Στην πραγματικότητα δεν είναι. Όλοι και όλα συνδέονται και αλληλεπιδρούν. Είναι ευτύχημα να ακούγονται κείμενα του Κάφκα υπό οποιοδήποτε πρίσμα και οποιαδήποτε καλλιτεχνική προσέγγιση. Πέρα από την ποιητική σπουδαιότητα του έργου του, αυτό το οποίο μαρτύρησε ο Κάφκα μέσα από αυτά, ίσως να βρίσκει φωνή σε μια εποχή που όλοι αναγνωρίζουμε την ίδια σήψη. Στην δική μου περίπτωση εξυπηρέτησε δύο πράγματα. Το πρώτο ήταν ότι ακριβώς επειδή είναι ένα διήγημα μέσα από τις λιγοστές σελίδες του οποίου ξεπηδούν μεγάλα νοήματα, έβαλε μπροστά μας μια απόσταση που έπρεπε να διανύσουμε. Κι αυτό ακριβώς έδινε χώρο να βρούμε τον τρόπο που θα χρησιμοποιήσουμε τα εργαλεία με τα οποία αποφασίσαμε να δουλέψουμε. Να αναγνωρίσουμε κάπως και εμείς οι ίδιοι τον τρόπο μας. Να βρούμε τον κώδικα. Από την άλλη, η προβληματική του έργου αφορά σε υπαρξιακά ζητήματα και ζητούμενα που με ενδιέφεραν πολύ.

Image result for ελένη παργινού κάφκα

-Πώς προσεγγίσατε το έργο; Θα θέλαμε να μας μιλήσετε γενικότερα για τον τρόπο που δουλεύετε. Βλέπετε στη φόρμα –πέρα από την καλλιτεχνική αναζήτηση- ένα τρόπο να δείξετε στο κοινό κοινωνικά προβλήματα είτε να το ωθήσετε να ασχοληθεί μαζί τους;

Ε.Π.: Εξ αρχής ήξερα ότι θα δοκιμάσω τρόπους σωματικούς. Πιστεύω πολύ στο σώμα και στις δυνατότητες που προσφέρει σκηνικά αλλά και υποκριτικά. Είναι ένα τεράστιο εργαλείο. Το σώμα μπορεί να φέρει μπροστά την συλλογική μας μνήμη. Στην προκειμένη το χρησιμοποιήσαμε αφηγηματικά, όπως και τον λόγο, και αρχίσαμε να ψάχνουμε την σύνδεση ανάμεσα στα δύο. Οι αναφορές υπάρχουν και είναι εκεί, προσπαθήσαμε όμως να προχωρήσουμε πέρα από αυτές και να βρούμε τους δικούς μας τρόπους. Τα εργαλεία που χρησιμοποιήσαμε δεν χρησιμοποιούνται εδώ για πρώτη φορά, εμείς ψάχνουμε τον τρόπο που θα τα «δέσουμε» αλλιώς και με αυτή την έννοια, δεν θα έλεγα ότι είναι πειραματική αλλά περισσότερο ερευνητική η διάθεση της δουλειάς σε αυτήν την φάση. Εξίσου σημαντική ήταν και η ανάγνωση που θα κάναμε πάνω στο διήγημα, το οποίο μεταφέρουμε αυτούσιο στην σκηνή χωρίς αλλαγές. Κατ’ εμέ, ο Κάφκα δεν είναι διδακτικός, δεν σηκώνει το δάχτυλο. Μαρτυρά όμως και περιγράφει με τρόπο αρνητικό τον κόσμο. Μέσα από τις συνεχείς αρνήσεις είναι σαν να αναζητά την κατάφαση και γι’ αυτό το λόγο το έργο του λειτουργεί αφυπνιστικά. Σου δίνει την εικόνα. Κι αυτό δεν μπορεί να το παραβλέψει κανείς. Όταν επιλέγεις να ασχοληθείς με τον Κάφκα μοιραία γίνεσαι φορέας αυτής της εικόνας- πληροφορίας και την μεταφέρεις. Είναι θέμα πομπού και δέκτη. Όταν συμβεί αυτό, όταν δηλαδή η πληροφορία βρει τον από-δέκτη της, η δουλειά έχει πετύχει τον στόχο της σε μεγάλο βαθμό.

-Είστε Κεφαλονίτισσα και έχετε δουλέψει στην ιδιαίτερη πατρίδα σας. Πώς είναι να δουλεύει κανείς εκτός κέντρου;

Ε.Π.: Η αλήθεια είναι, ότι όταν αποφασίσαμε να δοκιμάσουμε το εγχείρημα γνωρίζαμε ότι μαζί μας έχουμε και ένα πακέτο δυσκολιών. Όχι ανυπέρβλητων, αλλά δυσκολιών. Αντιξοότητες υπήρχαν. Στην άλλη πλευρά της ζυγαριάς όμως, υπήρχαν και συνεργάτες που πέρα από τη συνεργασία είδαν με ενδιαφέρον την προσπάθεια και συνέβαλαν άκρως υποστηρικτικά. Συμπερασματικά και εκ των υστέρων είδαμε ότι περπατούσαμε μάλλον αποκεντρωτικά. Αυτή η παράμετρος είχε το δικό της ενδιαφέρον και το γεγονός μάλιστα ότι δημιουργικά μας προσέφερε πολλά θετικά, μας έδειξε έναν δρόμο που ίσως είχαμε δει αλλά δεν είχαμε τολμήσει.

-Κλασική ερώτηση, αλλά πάντα επίκαιρη: πώς καταφέρνει ένας νέος καλλιτέχνης να ανταπεξέλθει στο κόστος και τα άλλα πρακτικά προβλήματα μιας παράστασης; Αν συναντούσατε την νέα υπουργό πολιτισμού που είναι και άνθρωπος του θεάτρου, τι θα της προτείνατε ή ζητούσατε;

Ε.Π.: Εμείς για να φέρουμε εις πέρας το όλο εγχείρημα και μιλάω για την βιωσιμότητα και μόνο της παράστασης, χρειάστηκε να καταπιαστούμε και να μάθουμε όλο το μηχανισμό που θα μπορούσε να υποστηρίξει μια τέτοια προσπάθεια. Βάλαμε μπροστά μας ένα πλάνο και το ακολουθήσαμε πιστά μέχρι το τέλος. Πιστεύω πολύ στις ανεξάρτητες προσπάθειες. Και η δική μας δουλειά χαρακτηρίζεται ως τέτοια. Εκείνο όμως που θα πρότεινα είναι μια επανεκτίμηση της καλλιτεχνικής πραγματικότητας στην βάση ενός δημιουργικού διαλόγου που θα δημιουργούσε δομές πιο υποστηρικτικές ως προς τους καλλιτέχνες που κινούνται ανεξάρτητα αφού συμβάλουν και συνδιαμορφώνουν το σύγχρονο πολιτιστικό τοπίο.

Image result for ελένη παργινού κάφκα\]

Ταυτότητα παράστασης

Μετάφραση: Δανάη Σπηλιώτη

Μουσική: Κώστας Φραντζής

Σκηνικά: Μαρία Τερέζα Ντε Ροζάριο

Κοστούμια: Γιάννα Ρεσβάνη

Σχεδιασμός φωτισμού: Περικλής Μαθιέλης

 

ΕΠΟΧΗ, 27.9.2016

(δημοσιεύτηκε με τίτλο: «Το σώμα φέρει τη συλλογική μνήμη»)

 

Advertisements