που ανέβασε πρόσφατα στο θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας

σε σκηνοθεσία Αθ. Καραγιαννοπούλου

Όταν το καλοκαίρι έλαβα ένα δελτίο τύπου που ανακοίνωνε πως ο Νίκος Νίκας θα ερμηνεύσει το περίφημο De Profundis του Όσκαρ Ουάιλντ, ομολογώ ότι χάρηκα με την επιλογή του. Είχα πρόσφατη στο νου την συγκλονιστική ερμηνεία του στον μονόλογο «Αυτό που εγώ ονομάζω λήθη» από το ομώνυμο βιβλίο του Μωβινιέ (σκ. Α. Τομπούλη) και αυτή η επιλογή ερχόταν ως μια από τις πιθανές φυσικές συνέχειες.   Το ταλέντο και η εργατικότητά του, η παιδεία και η ευαισθησία του –όπως τα έχουμε δει και πιστοποιήσει χρόνια τώρα στο θέατρο και τον κινηματογράφο- δημιουργούν την βεβαιότητα ότι θα αναδείξει όλα τα επίπεδα ενός τόσο δύσκολου κειμένου στο οποίο ισορροπεί ταχυδακτυλουργικά το έρεβος του προσωπικού πόνου με την πιο αυστηρή κριτική της αγγλικής κοινωνίας του 19ου αιώνα σε θέματα ηθικής, δικαιοσύνης και δικαιωμάτων.

 deprofundis1_s

 

Κύριε Νίκα, τα τελευταία δυο τρία χρόνια συνεργάζεστε συχνά με γυναίκες σκηνοθέτιδες. Πέρυσι με την Τομπούλη, φέτος με την Αθανασία Καραγιαννοπούλου. Και τις δύο φορές με κείμενα δύσκολα, απαιτητικά. Πώς φτάσατε στο De Profundis; Γιατί επιλέξατε αυτό το έργο, εμβληματικό θα λέγαμε της αγγλικής σκέψης και τέχνης του 19ου αιώνα;

Νίκος Νίκας (Ν.Ν.): Για να είμαι ειλικρινής, η ιδέα ήταν της Αθανασίας (Καραγιαννοπούλου). Το είχε διαβάσει στα εφηβικά της χρόνια και το κουβαλούσε μέσα της καιρό. Μου το πρότεινε και δέχτηκα, γιατί είναι πραγματικά ένα κορυφαίο έργο.

Θα μπορούσε κανείς να το διαβάσει με πολλούς τρόπους: είναι ένα έργο διεκδίκησης δικαιωμάτων, ελευθερίας στην ερωτική επιλογή, ένα μανιφέστο ενάντια σε ένα ποινικό και δικαστικό σύστημα μιας εποχής που συνθλίβει την διαφορετικότητα και μαζί ένα ποίημα για τον πληγωμένο έρωτα, για την προδοσία… Ωστόσο σήμερα που έχουμε μια έντονη κινηματική δράση για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων, για την προστασία της διαφορετικότητας κτλ, το De Profundis μπορεί να πει κάτι ουσιαστικό, πέρα από την μοναδική γραφή του Ουάιλντ;

Ν.Ν. : Θα ξεκινήσω από το τελευταίο σημείο. Μακάρι να είχαμε φτάσει σε ένα σημείο που η επιλογή αυτού του έργου να ήταν μια εστέτ επιλογή δυο εστέτ καλλιτεχνών. Πράγματι και ευτυχώς, αναπτύσσονται ραγδαία συλλογικότητες που αγωνίζονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες, όμως δυστυχώς δεν μπορούμε να μην δούμε πως, την ίδια στιγμή, υπάρχει μια μεγάλη συντηρητικοποίηση της κοινωνίας, που κάποτε φτάνει ως τον εκφασισμό. Ομολογώ ότι αυτά τα φαινόμενα μου κόβουν τα πόδια, σαν να μη μάθαμε τίποτε από την ιστορία και επιστρέφει ο φόβος και η μισαλλοδοξία.

…. ἕως ἂν ἡ αὐτὴ φύσις ἀνθρώπων ᾖ, για να θυμηθούμε τον Θουκυδίδη…

Ν.Ν. Μπορούμε να βρούμε πολλές αναλογίες με την εποχή του Ουάιλντ. Ένας απάνθρωπος νόμος τον καταδίκασε όχι γιατί έκανε κάτι κολάσιμο αλλά για την ιδιαιτερότητά του και τον καταδίκασε σε φυλάκιση και καταναγκαστικά έργα. Μέσα στη φυλακή έγραψε ένα γράμμα στον άνθρωπο που αγάπησε –και ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω τον εγκατέλειψε και δεν πήγε να τον δει ούτε μια φορά στην φυλακή, στον νεαρό Άλφρεντ Ντάγκλας. Είναι ένα κείμενο που διαπραγματεύεται τις ελευθερίες του ανθρώπου, τους νόμους, τη δικαιοσύνη, πώς περιορίζουμε τους ανθρώπους και τους βάζουμε σε ταμπέλες και τους καταστρέφουμε. Και είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως ο άνθρωπος που βρέθηκε σ’ αυτή τη θέση ήταν εκείνη την στιγμή ένας πολύ επιτυχημένος συγγραφέας. Ήρθε εποχή που παιζόντουσαν στις σκηνές του Λονδίνου τρία έργα του ταυτόχρονα και με μεγάλη επιτυχία, κάτι πρωτοφανές στην ιστορία του θεάτρου. Κι όμως αυτός ο άνθρωπος χάνει την περιουσία του, το σπίτι του, τον άνθρωπο που αγαπάει, την κηδεμονία των παιδιών του… Και μέσα από την οδύνη αυτών των απωλειών, βρίσκει την ψυχή του.

deprofundis2_s

Μιλάτε με θαυμασμό και σεβασμό τόσο για το έργο όσο και για τον άνθρωπο.

Ν.Ν. Πρόκειται για ένα γενναίο άνθρωπο. Είναι ένας άνθρωπος που βρήκε την αγιοσύνη μέσα στην απόλυτη πτώση του. Θεωρώ ότι ήταν μπροστά από την εποχή του. Ας δούμε το De Profundis. Είναι μια ερωτική επιστολή και την ίδια στιγμή προσωπικά την βλέπω ως μια ιερή σύνοψη της τέχνης. Περιέλαβε μέσα της όλα τα συμπαντικά θέματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Μιλά για την δικαιοσύνη αλλά και για την θρησκεία, όντας άθεος, δείχνει πόσο οι άνθρωποι έχουν χάσει την επαφή τους με το ιερό και τα μυστήρια της φύσης και πώς ο ίδιος μέσα από την πτώση του βρίσκει το στοιχείο του θείου στην ψυχή του και φυσικά τον απασχολεί η έννοια της εξουσίας σε όλες τις εκφάνσεις της, και πώς μπορεί να ασκήσει εξουσία ένα ανθρώπινο πλάσμα πάνω σε ένα άλλο μέσα από τον έρωτα.

Παρ’ όλ’ αυτά τα χαρακτηριστικά, μάλλον είχε ξεχαστεί κάπως τα τελευταία χρόνια ο Ουάιλντ…

Ν.Ν. Ίσως, πάντως φέτος διανύουμε ένα άτυπο έτος Ουάιλντ. Χωρίς να υπάρχει κάποια συγκεκριμένη επέτειος, για παράδειγμα, Άγγλοι ηθοποιοί πήγαν στις φυλακές του Ρέτινγκ και διάβασαν αποσπάσματα από το De Profundis.

Ποια ερμηνευτική γραμμή κρατήσατε στην παράσταση; Ποιες πλευρές αναδεικνύετε κυρίως;

Ν.Ν. Το έργο μεταφράστηκε και διασκευάστηκε από την Αθανασία. Είναι αυτούσιο το κείμενο, απλώς μειώθηκε η έκταση για τις ανάγκες της παράστασης. Δεν παίζω τον Ουάιλντ αλλά ένα δικηγόρο, σήμερα, τον 21ο αι., που ξανακάνει τη δίκη του Ουάιλντ με υπερασπιστικό όχημα το De Profundis. H παράσταση ξεκινά με την αγόρευσή του προς το σύγχρονο κοινό, από το οποίο ζητά μια νέα ετυμηγορία για την καταδίκη του συγγραφέα.

deprofundis5_s

Μια τελευταία ερώτηση, διδάσκετε σε δραματική σχολή πολλά χρόνια και ξέρω πως παρακολουθείτε τους νεότερους συναδέλφους σας. Διακρίνετε κάποιες αλλαγές στους σύγχρονους ηθοποιούς;

Ν.Ν. Ακριβώς επειδή διδάσκω πολλά χρόνια, το πρώτο που θα ήθελα να πω είναι πως η πολιτεία θα πρέπει να δει σοβαρά το επάγγελμα του ηθοποιού. Οι σπουδές μας να γίνουν τετραετείς και να αναγνωριστούν σε επίπεδο πανεπιστημιακής μόρφωσης, ξεκινώντας από το Εθνικό και πηγαίνοντας σε όσες σχολές θα πληρούν τις προϋποθέσεις. Είναι ώρα να δούμε επίσης την Ακαδημία Θεάτρου, την Ακαδημία Τεχνών. Οι νέοι ηθοποιοί μ’ αρέσουν. Έχουν φρέσκα μυαλά και ψυχές, είναι πιο ενημερωμένοι από τις προηγούμενες γενιές –έχουν βέβαια κι αυτοί τα κενά τους, αλλά ποιος δεν έχει; Μ’ αρέσει αυτή η κατάσταση εν θερμώ στο θέατρο μας, γίνονται πολλά πράγματα. Με τρομάζει όμως ότι η έννοια της παράστασης κινδυνεύει να περιοριστεί σε event. Οι παραστάσεις δεν είναι event, κι ας θεωρείται αυτό χαρακτηριστικό της εποχής μας. Το event μειώνει το βεληνεκές μιας παράστασης, του ίδιου του κόπου των ηθοποιών, μειώνει την ευθύνη και δεν είναι καλό να αποποιούμαστε τις ευθύνες μας ειδικά σε τόσο δύσκολες περιόδους Όμως το ότι γίνονται τόσα πολλά πράγματα σαν αντίσταση σε όλη αυτή την οικονομική δυσπραγία που υπάρχει για μένα αυτό είναι πολύ παρήγορο.

 

 

Ταυτότητα παράστασης

De Profundis “Η αγάπη που δεν τολμά να πει τ’ όνομά της”

Μετάφραση/ Διασκευή /Σκηνοθεσία/ Μουσική επιμέλεια: Αθανασία Καραγιαννοπούλου

Φωτισμοί/Εικαστικός Σχεδιασμός: Λευτέρης Παυλόπουλος

Ερμηνεία: Νίκος Νίκας

Παραστάσεις: Κάθε Τετάρτη στις 9.00 μμ

Θέατρο της οδού Κεφαλληνίας, Β΄Σκηνή, Κεφαλληνίας 16-18 Κυψέλη, τηλ. 210 8838727

EPOXH, 30.10.2016

Advertisements