Από την Ομάδα ΑΤΟΝΑΛ στο θέατρο 104

…Πιπεράτο άρωμα δεκαετίας του ‘90

         Ήθελα πολύ καιρό να δω την παράσταση «Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φρατζόλα ψωμί» κι όλο κάτι τύχαινε και το ανέβαλα. Πήγα την περασμένη βδομάδα, πολύ κουρασμένη, κι έφυγα ξεκούραστη. Την παράσταση υπογράφει η Σοφία Μαραθάκη και ερμηνεύεται από την ομάδα ΑΤΟΝΑΛ («Εσωτερικό», «Και τα ψάρια βγήκαν στη στεριά να πολεμήσουν τους ανθρώπους»). Πρόκειται για μια επιλογή από τέσσερα μονόπρακτα του Φίλιπ Άιβς από το έργο του «Το κάθε πράγμα στην ώρα του». Γραμμένα με ιδιαίτερο χιούμορ και εικονοκλαστική διάθεση παραπέμπουν στη νεοϋορκέζικη κωμωδία που μάθαμε κυρίως από τα έργα του Γούντυ Άλλεν. Άλλωστε είναι γραμμένα την περίοδο 1987-1993 όταν αυτό το είδος βρισκόταν στην καλή του ώρα.

         Σάτιρα της σοβαροφάνειας με την οποία προσεγγίζουμε συνήθως τα μεγάλα ονόματα της τέχνης και της πολιτικής, με κριτική διάθεση απέναντι στο μικρό και καθημερινό που σε κάποια έργα τέχνης παρουσιάζεται ως μοναδικό και καταιγιστικό, μίμηση της ιδιαίτερης φόρμας που δουλεύει ο γνωστός συνθέτης Φίλιπ Γκλας, μεταφερμένη όμως στο λόγο, κάτι που δίνει στους συντελεστές της παράστασης την ευκαιρία να σατιρίσουν και να παρωδήσουν, με σεβασμό και γνώση όμως την αποδόμηση. Κι όλ’ αυτά μ’ ένα χαρούμενο άρωμα σουρρεαλισμού. Και με την έγνοια του χρόνου πανταχού παρούσα: η επανάληψη, η τυχαιότητα, η παγίδευση σε μια χρονική στιγμή που αενάως επανέρχεται, η αναστροφή της σειράς με την οποία έγιναν κάποια γεγονότα… Τρεις πίθηκοι (ονόματι Κάφκα, Μίλτον και Σουίφτ!) δακτυλογραφούν σε παραδοσιακή χειροκίνητη γραφομηχανή ένα κείμενο προσπαθώντας να γράψουν τον «Άμλετ». Ο Τρότσκυ γυρνά με το όργανο του φόνου του σφηνωμένο στο κεφάλι του, διαβάζοντας σε μια εγκυκλοπαίδεια, στο λήμμα που τον αφορά, πως θα πεθάνει δολοφονημένος. Ένα ζευγάρι (που παρουσιάζεται επιτυχώς από την σκηνοθέτρια σε δυο εκδοχές) προσπαθεί να επικοινωνήσει ελπίζοντας σε μια ερωτική ιστορία, αλλά όλα τελειώνουν (για να ξαναρχίσουν απ’ την αρχή), όταν ένας παράξενος ήχος δηλώνει πως έχουν πει τη λάθος λέξη. Και τέλος ο Φίλιπ Γκλας, που κάποιος τον είδε να αγοράζει μια φρατζόλα ψωμί, γίνεται το θέμα ενός σκετς που δοκιμάζει τα ερμηνευτικά όρια των ηθοποιών και την ευρηματικότητα της σκηνοθέτριας.

         Η Σοφία Μαραθάκη σκηνοθέτησε με γρήγορους ρυθμούς και ευρηματικά την παράσταση, χρησιμοποιώντας τεχνικές που ξεκινούσαν από το θέατρο του παραλόγου και έφταναν στα καρτούν. Οι ΑΤΟΝΑΛ είναι μια πολύ καλή ομάδα ηθοποιών: εδώ στήριξαν την παράσταση με την σοβαρότητα που οι κωμικοί ηθοποιοί κατέχουν για να βγάλουν το γέλιο όπως πρέπει και να οδηγήσουν την ανάγνωση του θεατή και σε ένα παραπάνω επίπεδο. Και πράγματι όλοι τους, Σοφία Μαραθάκη, Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου, Φωτεινή Παπαχριστοπούλου και Γιώργος Σύρμας, απέδωσαν και τα τέσσερα με πολύ κέφι και έμπνευση, με πολύ καλά μελετημένη κίνηση (την επιμελήθηκε η Βρισηίδα Σολωμού). Κρεσέντο το τελευταίο μονόπρακτο, που έδωσε και το όνομα στην παράσταση, όπου λειτούργησαν σαν καλοκουρδισμένη ορχήστρα, καθείς και ένα όργανο, κι όλοι μαζί μια παρτιτούρα του Γκλας. Εμπνευσμένο το σκηνικό του Κωνσταντίνου Ζαμάνη που έπαιζε με τις σκηνογραφικές φόρμες του κλασικού θεάτρου, εύστοχη η ενδυματολογική δουλειά της Βασιλικής Σύρμα, και επιτυχημένος ο φωτισμός από τον Σάκη Μιρμπίλη, ωραίες οι μουσικές επιλογές του Βασίλη Τζαβάρα. Εύρυθμη η μετάφραση της Αλεξάνδρας Αιμιλίας Κρητικού.

         Η παράσταση μας πήγε πίσω, σε εποχές που η βία της πραγματικότητας δεν είχε ακόμα πάρει τέτοιες διαστάσεις. Και λειτούργησε θεραπευτικά, επιτρέποντας στο αβίαστο γέλιο που προκαλεί να γλυκάνει λίγο τους καημούς της καθημερινότητας.

ΕΠΟΧΗ, 14.2.2016

 

Advertisements