Μια συζήτηση με την Δέσποινα Γκάτζιου για την παράσταση

«Μήδεια. Ο σπαραγμός της Ανατολής»

Ένας κριτικός θεάτρου, επειδή βλέπει πολύ, πάρα πολύ θέατρο δεν ενθουσιάζεται εύκολα από παραστάσεις. Έτυχε όμως μέσα στο 2015 μια ευχάριστη έκπληξη: δυο-τρεις παραστάσεις από τις οποίες βγήκα όχι απλώς ευχαριστημένη, πιο πλούσια αλλά με τα πανιά της ψυχής φουσκωμένα. Μια από αυτές ήταν η «Μήδεια. Ο σπαραγμός της Ανατολής» σκηνοθετημένη και ερμηνευμένη από την ηθοποιό Δέσποινα Γκάτζιου («Το Πρόχειρο Θέατρο»). Η Μήδειά της συναντά τις γυναίκες της Παλαιστίνης, προσπαθεί να εξηγήσει τις άγριες συγκρούσεις στη Μ. Ανατολή, την βάρβαρη εκμετάλλευση των λαών εκεί και τις βίαιες αντιδράσεις που προκαλεί, κορυφαία έκφραση των οποίων είναι ο αρρωστημένος θρησκευτικός φονταμενταλισμός. Άρτιο αισθητικά, υψηλής ποιότητας δοκίμιο αυτή η παράσταση, αποτελεί υπόδειγμα ερμηνείας της τραγωδίας, ενώ ως ηθοποιός δίνει μια έξοχη ερμηνεία της ευριπίδειας ηρωίδας. Στην παράσταση αυτή θα επανέλθουμε με κριτικό σημείωμα αλλά μέχρι τότε, ζητήσαμε από την κυρία Γκάτζιου να απαντήσει σε μερικά ερωτήματα σχετικά με την δουλειά της.

DESPOINA GKATZIOY, AIMILIOS XEILAKHS

Κυρία Γκάτζιου, είστε χρόνια στο θέατρο και έχετε στο ενεργητικό σας πολλές δουλειές, όμως δουλεύετε μάλλον αθόρυβα. Για να σας γνωρίσει λίγο περισσότερο το κοινό της ΕΠΟΧΗΣ, δώστε μας με συντομία το καλλιτεχνικό σας στίγμα.

Δέσποινα Γκάτζιου: Στο Πρόχειρο Θέατρο δουλεύουμε αθόρυβα, σκληρά και πεισματικά. Επειδή κουβαλάμε στις πλάτες μας μεγάλο επιστημονικό και εργασιακό υπόβαθρο έχουμε βαθειά επίγνωση ότι τη γνώση διαρκώς την αναζητούμε και δεν την επικαλούμαστε παριστάνοντας τους καλλιτέχνες με «άποψη». Ο πολύς και απλήρωτος μόχθος μάς δίνει το δικαίωμα να έχουμε τεκμηριωμένη γνώμη η οποία τίθεται με χαρά προς αμφισβήτηση ή επαλήθευση από τους θεατές μας.

Η Μήδεια ήταν μια πραγματικά ενδιαφέρουσα παράσταση, ένα μάθημα γόνιμης και τολμηρής ανάγνωσης και ερμηνείας του τραγικού λόγου μέσα από τις συνθήκες του σήμερα. Τι ακριβώς θέλατε να αναδείξετε;

Δ.Γ.: Τίποτε περισσότερο από την πρόθεση του ίδιου του Ευριπίδη. Την σύγκρουση δηλαδή των δύο κόσμων: Ανατολής ( Μήδεια) και Δύσης ( Ιάσων) τα χαρακτηριστικά των οποίων παραμένουν αναλλοίωτα μέχρι σήμερα. Αν αντικαταστήσουμε το χρυσόμαλλο δέρας με τα πετρέλαια της Μέσης Ανατολής και διακρίνουμε τις ολοφάνερες αντιστοιχίες με το τώρα, μοιάζει σαν το έργο του Ευριπίδη να γράφτηκε για να βρει στο σήμερα την απόλυτη ταύτισή του.

Οι Παλαιστίνιες καμικάζι δεν είναι ένα εύκολο θέμα. Τι σας παρακίνησε να ασχοληθείτε μαζί τους;

Δ.Γ.: Το γεγονός ότι η ψυχική περιδίνησή τους, ο κοινωνικός και πολιτισμικός αποκλεισμός καθώς και το απόλυτο αδιέξοδό τους ταυτίζονται απολύτως με τη Μήδεια. Η Φράση της Μήδειας: «Έτσι θα γίνει. Δεν έχω λόγο να ζω, γιατί δεν έχω πατρίδα, γιατί δεν έχω σπίτι, γιατί δεν έχω οδό να ξεφύγω από την κακιά μου μοίρα», είναι αυτούσιος λόγος των γυναικών αυτών.

Το έργο σας δείχνει τον ισλαμικό φονταμενταλισμό ως απόρροια της καταπιεστικής και εκμεταλλευτικής πολιτικής της δύσης απέναντι στην ανατολή. Πώς συνδέεται η Μήδεια μ’ αυτό;

Δ.Γ.: Η αυτάρεσκη ανωτερότητα που επιδεικνύει η Δύση σε συνδυασμό με την αμείλικτη εκμετάλλευσή της απέναντι στην Ανατολή, οδηγούν τους λαούς της Ανατολής σε αντιδράσεις που συνδέονται με τη δική τους ταυτότητα. Όπως η Μήδεια,όταν βιώνει την κατάφορη αδικία και την απέραντη απελπισία, επικαλείται τα μαγικά φαρμάκια της και την φονική της φύση, έτσι και οι τζιχαντιστές επικαλούνται τα θρησκοληπτικά μαντζούνια τους και τα εγκληματικά ένστικτά τους.

Το ανέβασμα ήταν απαιτητικό -ένα λειτουργικό βίντεο σε επιτοίχια προβολή, ιδιαίτερος φωτισμός κτλ . Δυσκολευτήκατε στην ολοκλήρωση της δουλειάς σας από οικονομικής απόψεως; Πώς ξεπερνά ένας καλλιτέχνης σαν εσάς τις οικονομικές δυσκολίες αλλά και τις δυσκολίες προβολής της δουλειάς του;

Δ.Γ.: Η συγκεκριμένη παράσταση, επειδή ανέβηκε πρώτα στην Κύπρο με παραγωγό την ηθοποιό Σοφία Καλλή που ερμήνευσε έξοχα τον γυναικείο ρόλο, μου έδωσε τη δυνατότητα να πραγματοποιήσω την παρουσίαση στην Αθήνα με πολύ λιγότερα έξοδα. Παρόλα αυτά χωρίς τον εθελοντισμό στην οργάνωση, στην τεχνική διεκπεραίωση, χωρίς την ολοκληρωτική παραίτηση εκ μέρους μου από κάθε ίχνος αμοιβής, η παράσταση θα ήταν αδύνατη. Τα οικονομικά στο Πρόχειρο Θέατρο αποτελούν μόνιμη αιμορραγία, η οποία μάλιστα με οδήγησε δύο φορές στο νοσοκομείο με επικίνδυνες συνέπειες. Ωστόσο επιμένουμε και θα συνεχίσουμε γιατί θεωρούμε ήττα να ορίζεται η ύπαρξή μας από την υποταγή στις συνθήκες. Όσο είμαστε ζωντανοί θα παλεύουμε για το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό μας μέσα από την τέχνη μας.

Η Μήδεια σκοτώνει τα παιδιά της,

αμφορέας του 330-320 π.Χ

Εποχή, 25.12.2015

Advertisements