Παραμονή των εκλογών, ο Θεατής βρέθηκε στην οδό Σερβίων στο Βοτανικό, στο θέατρο Baumstrasse (=ο δρόμος με τα δέντρα), όπου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ των χώρων του Βοτανικού, η Μάρθα Φριντζήλα παρουσίαζε τις Χοηφόρες του Αισχύλου. Γνωστή τραγουδίστρια, ηθοποιός και σκηνοθέτρια με πλούσιο έργο πίσω της, η Μ. Φριντζήλα έχει επίσης έντονο διδακτικό και ερευνητικό έργο. Με την ευκαιρία, λοιπόν, της παράστασης, συζητήσαμε μαζί της για το Φεστιβάλ, την Ορέστεια, την οποία μελέτησε με το εργαστήριό της φέτος, και το θέατρο εν γένει.

fritzila 1

Aς πάμε πρώτα στις διδακτικές – ερευνητικές σας δραστηριότητες. Τι είναι το Αττικό Σχολείο Αρχαίου Δράματος, σε ποιους απευθύνεται και ποια η βασική δραστηριότητά του;

Μάρθα Φριντζήλα (Μ.Φ.): Το Αττικό Σχολείο Αρχαίου Δράματος αφορά τη διαρκή μελέτη και παρουσίαση του έργου των τριών μεγάλων τραγικών ποιητών και αποτελεί έναν από τους κεντρικότερους άξονες του καλλιτεχνικού έργου της ομάδας. Στόχος της ομάδας αποτελεί η δημιουργία ενός ισχυρού θεσμού με διεθνή προσανατολισμό για τη μελέτη του αρχαίου δράματος όχι μόνο σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά σε όλα τα στάδια της εκπόνησης μιας παράστασης. Προτείνει στους μαθητές έναν ολιστικό τρόπο έρευνας, ενισχύοντας την αυθεντική σκέψη και πρωτοβουλία και όχι την αυθεντία. Ενισχύει την κριτική σκέψη και το αίσθημα καλλιτεχνικής ευθύνης που πρέπει να έχει ο δημιουργός, βάσει αντικειμενικών προβλημάτων που προκύπτουν κατά τη δημιουργία και πρέπει να αντιμετωπιστούν, όχι βάσει μιάς αόριστης υποκειμενικής και αυτοαναφερόμενης προσέγγισης που ξεχνά το στόχο και αναλώνεται στον εαυτό της. Με λίγα λόγια: συγκεντρώνομαι στο αντικείμενο της έρευνάς μου και όχι στον εαυτό μου. Το Αττικό Σχολείο Αρχαίου Δράματος απευθύνεται σε επαγγελματίες και ερασιτέχνες του θεάτρου και σε όσους ενδιαφέρονται για το θέατρο. Στους μαθητές μας θα βρεις από ηθοποιούς μέχρι πυροσβέστες κι από γιατρούς μέχρι συνταξιούχους δασκάλους.

Φέτος επικεντρώσατε στην Ορέστεια. Η ερμηνευτική γραμμή στις Χοηφόρες ήταν κοντά στον τρόπο αντίληψης του Κάρολου Κουν, το λαϊκό δρώμενο, η προσέγγιση στο λαϊκό πολιτισμό. Μιλήστε μας λίγο για τη δουλειά σας αυτή. Γιατί από τις τραγωδίες της Ορέστειας επιλέξατε τη συγκεκριμένη;

(Μ.Φ.): Το 2015 ήταν αφιερωμένο στον Αισχύλο. Εκτός από τους Πέρσες που ανέβασα στο Φεστιβάλ Αισχυλείων, εργάστηκα και με τα παιδιά του Baumstrasse στα εργαστήρια αρχαίου δράματος που λειτουργούν όλο το χρόνο και παρουσιάζουν τα αποτελέσματά τους στο Αττικό Σχολείο Αρχαίου Δράματος και στο Φεστιβάλ Βοτανικού. Τα εργαστήρια επικεντρώθηκαν στην τριλογία της Ορέστειας. Στην ομάδα των σπουδαστών του Baumstrasse τα περισσότερα μέλη είναι κορίτσια -όπως και στο θέατρο γενικότερα. Λειτουργούσαν ήδη δύο εργαστήρια με θέμα τις Ευμενίδες. Με βόλεψαν, λοιπόν, οι Χοηφόρες γιατί έχουν μόνο τρεις ανδρικούς ρόλους και χορό γυναικών. Επειδή εδώ και πολλά χρόνια μελετώ τα λαϊκά δρώμενα και τις τελετουργίες της λαϊκής παράδοσης κι επειδή οι Χοηφόρες μου φέρνουν στο νου τις Μυροφόρες της Μεγάλης Εβδομάδας, είπα να το κάνω. Δεν ψάχνω ποτέ λόγο για να ανεβάσω μια παράσταση -ειδικά τραγωδία. Θέλω να τις ανεβάσω όλες.

χοηφοροι3

Τι ακριβώς είναι το Φεστιβάλ Βοτανικού, αυτό που μετρά ήδη τρία χρόνια ζωής, όσα δηλαδή πέρασαν από όταν οι μικροί χώροι άρχισαν να πιέζονται από τον δήμο;

(Μ.Φ.): Το φεστιβάλ Βοτανικού είναι μια μεγάλη γιορτή που διοργανώνουν οι επαγγελματίες κάτοικοι της περιοχής και είναι καλεσμένοι όλοι. Οι χώροι που συμμετέχουν ανοίγουν τις πόρτες τους στο κοινό και προσφέρουν δωρεάν παραστάσεις και μαθήματα, διοργανώνουν εικαστικά και μουσικά δρώμενα ή απλά προσφέρουν ό,τι έχει ο καθένας να προσφέρει: μια γνωριμία, μια κουβέντα, ένα καφέ. Στο φεστιβάλ συμμετέχω κάθε χρόνο είτε ως σκηνοθέτης είτε ως τραγουδίστρια είτε ως βοηθός παραγωγής, εργάτης ή απλή οικοδέσποινα. Είναι μία προσπάθεια να γνωρίσουμε και να τιμήσουμε τη γειτονιά μας.

Μολονότι καταξιωμένο στη συνείδηση του κοινού το Baumstrasse, σίγουρα αντιμετωπίζει δυσκολίες και προβλήματα. Ποια είναι αυτά και πώς τα επιλύετε;

(Μ.Φ.): Τα προβλήματά μας είναι μόνο τεχνικής φύσης και οικονομικά. Προσπαθούμε να τα λύσουμε δουλεύοντας σκληρά. Καλλιτεχνικά προβλήματα δεν αντιμετωπίζουμε γιατί γνωρίζουμε πως είναι άλυτα.

βοτανικος

Πώς βλέπετε τη θεατρική δημιουργία στην Ελλάδα;

(Μ.Φ.): Το θέατρο στην Ελλάδα υπερλειτουργεί. Πληθώρα παραστάσεων (στην πλειοψηφία τους άγουρες ή αδιάφορες), νέοι σκηνοθέτες, νέοι χώροι, νέοι ηθοποιοί αλλά ελάχιστα νέα έργα. Αυτοί που γράφουν θέατρο στην Ελλάδα είναι δεν είναι πέντε άτομα, ηθοποιοί οι περισσότεροι. Μιλώ για αυτούς που έχουν γράψει πάνω από ένα έργο. Οπότε η θεατρική δημιουργία δεν θα έλεγα πως ανθεί και θεριεύει. Από την άλλη, ελάχιστοι ανεβάζουν θέατρο «θεατρικό», ένα έργο δηλαδή με χαρακτήρες, σχέσεις, δράση. Τις περισσότερες φορές βλέπουμε τις ενδιαφέρουσες ιδέες ενός σκηνοθέτη ή μιας ομάδας λίγο ηθοποιών και λίγο σκηνοθετών και την ταλαιπωρία ή την «άνεσή» τους επί σκηνής. Κουράστηκα να βλέπω παραστάσεις «με αφορμή» κάποιο σπουδαίο έργο του παρελθόντος. Κουράστηκα να βλέπω έργα επικαιρότητας κι απομιμήσεις της τηλεοπτικής βαρβαρότητας.

Περάσαμε μια ακόμη προεκλογική περίοδο. Στο λόγο των κομμάτων ο πολιτισμός ήταν περίπου ανύπαρκτος. Οι προτάσεις -όπου υπήρχαν- βαριεστημένες. Θεωρείτε ότι αυτό σχετίζεται με την κρίση ή είναι εγγενής αμηχανία που σχετίζεται με μια γενικότερη αντίληψη για τον πολιτισμό; Τι θα ζητούσατε από τον υπουργό Πολιτισμού και τι θα τον συμβουλεύατε;.

(Μ.Φ.): Στα εικοσιπέντε χρόνια που ασχολούμαι επαγγελματικά με το θέατρο δεν θυμάμαι καμία κυβέρνηση να επενδύει ουσιαστικά στον πολιτισμό. Να βάλει τη θεατρική αγωγή στην εκπαίδευση ας πούμε ή να ιδρύσει μια μουσική ακαδημία. Έχουμε ζήσει παράλογες καταστάσεις. Βολέματα, πανάκριβες βλαχοφιέστες, ξεκατινιάσματα, σκάνδαλα και αδιαφορία, πολλή αδιαφορία. Έχω πει πολλές φορές στον εαυτό μου: Καλύτερα μόνοι μας, μην μπλέξουμε. Γιατί βλέπω πως από το κομμάτι της πίτας που πηγαίνει στον πολιτισμό όλοι θέλουν να φάνε, κάνουν δεν κάνουν έργο. Προτιμώ να μην παρίσταμαι στο τραπέζι αυτό της σφαγής. Ως ηθοποιός πληρώθηκα πάντα με το βασικό μισθό, ως σκηνοθέτης είμαι μάλλον από τις πιο κακοπληρωμένες και ως τραγουδίστρια έμεινα άπειρες φορές απλήρωτη. Τα τελευταία χρόνια είμαι παραγωγός των μουσικών και θεατρικών παραστάσεων που ανεβάζω και εννοείται πως σταθερά «μπαίνω μέσα». Πληρώνω, λοιπόν, το τίμημα να θέλω να την παλεύω χωρίς «μπαμπά». Κι αισθάνομαι ευτυχισμένη που έχω καταφέρει να έχω μαζί μου ανθρώπους που πιστεύουν όπως κι εγώ στην εκπαίδευση μέσω της τέχνης, εργάζονται γι’ αυτό και δεν δίνουν δεκάρα για την «καριέρα». Αν θα ζητούσα κάτι από τον υπουργό Πολιτισμού είναι πάνω απ’ όλα να ενημερώνεται σωστά για το τι συμβαίνει στο χώρο του πολιτισμού, να μην εμπιστεύεται τους ξερόλες και τους κόλακες και να μην κοιτάει να κουκουλώσει τις τεράστιες ελλείψεις με μεγάλα λόγια και έργα βιτρίνας.

Τα μελλοντικά σχέδια του χώρου;

(Μ.Φ.): Βρισκόμαστε ήδη σε προετοιμασίες για το δεύτερο τριετή κύκλο του Αττικού Σχολείου και προετοιμάζουμε τα χειμερινά θεατρικά και μουσικά δρώμενα του χώρου. Τα εργαστήρια του Baumstrasse υποδέχονται κάθε μέρα νέα μέλη. Το Αττικό Σχολείο έγινε τριών ετών, το Baumstrasse κλείνει φέτος τα πέντε, και η ομάδα μου γιορτάζει δεκαπέντε χρόνια ακούραστης εργασίας.

ΕΠΟΧΗ, 27.9.2015

Advertisements