_1_~2Η ομάδα ΣΗΜΕΙΟ ΜΗΔΕΝ επανέρχεται σε μια παλιότερη δουλειά της

που παρουσιάζει σε μια ολότελα νέα εκδοχή

Πρώτη εμφάνιση στο Φεστιβάλ Αθήνας της γνώριμης στους αναγνώστες του Θεατή θεατρικής ομάδας «Σημείο Μηδέν». Με το έργο που τους πρωτογνωρίσαμε, την «Σωφρονιστική Αποικία» του Φραντς Κάφκα σε μια νέα εκδοχή από τον Σάββα Στρούμπο και με ανανεωμένη την ομάδα των συντελεστών. Στη «Σωφρονιστική Αποικία» ο Κάφκα περιγράφει την συνθλιπτική σχέση του ανθρώπου με την έννοια του Νόμου, περιγράφοντας μια ολοκληρωτική κοινωνία που χρησιμοποιεί το σώμα του ανθρώπου ως τόπο εγγραφής της τιμωρίας. Η Ελεάννα Γεωργούλη, ηθοποιός και ιδρυτικό μέλος της ομάδας, μιλά για την παράσταση που παρουσιάζεται στο χώρο Αποθήκη της Πειραιώς 260, 18-20 Ιουνίου στις 9 το βράδυ.

Act without word 1

Κυρία  Γεωργούλη, το ΣΗΜΕΙΟ ΜΗΔΕΝ συμμετέχει για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ Αθηνών. Σηματοδοτεί κάτι ιδιαίτερο για την ομάδα και τη δουλειά της αυτή η συμμετοχή; Τι σημαίνει για την καλλιτεχνική και πνευματική ζωή στην Ελλάδα το Φεστιβάλ Αθηνών αλλά και γενικότερα η ύπαρξη τοπικών ή θεματικών φεστιβάλ που ανθούν τελευταία στον τόπο μας;

Ελεάννα Γεωργούλη (Ε.Γ.): Η συμμετοχή μας στο Φεστιβάλ, μας δίνει τη δυνατότητα να συνεχίσουμε την έρευνά μας με αυτοσυγκέντρωση πάνω στα ζητήματα που μας απασχολούν, χωρίς να σκεφτόμαστε το οικονομικό και οργανωτικό βάρος που απαιτεί στις μέρες μας η παραγωγή μιας παράστασης. Όπως όλοι γνωρίζουμε, η διακίνηση της τέχνης και του πολιτισμού φαντάζει μια παράξενη πολυτέλεια σ’ ένα κράτος που διαλύεται. Επιπλέον, δεν είναι μια κερδοφόρα διαδικασία.Το θέατρο, ο χορός, η μουσική απαιτούν δαπάνες που σπάνια καλύπτονται ή αφήνουν κέρδος από τα εισιτήρια. Το ΦεστιβάλΑθηνών προσπαθεί να κρατήσει την καλλιτεχνική ποιότητα των παραγωγών, να προσφέρει ένα πλούσιο πρόγραμμα με ποικιλία στις θεματικές και τις αισθητικές επιρροές, να προωθήσει νέους δημιουργούς και να φέρει αξιόλογους καλλιτέχνες του εξωτερικού και όλα αυτά όντας αντιμέτωπο με μεγάλες περικοπές.

Επιστρέφετε σε μια παλιότερη επιλογή σας, για την ακρίβεια στο έργο με το οποίο συστηθήκατε στο κοινό ως ομάδα με διακριτό στίγμα και πρόταση. Γιατί;

Ε.Γ. : Το σύμπαν του Κάφκα είναι δαιδαλώδες και γεννοβολά αδιάκοπα νέες εμμονές και νέα ζητήματα. Το ίδιο το υλικό από μόνο του είναι ανήσυχό.Το διαβάζεις έτσι,σου βγάζει τη γλώσσα, το διαβάζεις αλλιώς πάλι σου βγάζει τη γλώσσα. Καθε παράσταση κουβαλά μέσα της και μια συγκεκριμένη ματιά πάνω στο κείμενο. Λίγα χρόνια μετά η αναμέτρηση με το κείμενο της «ΣωφρονιστικήςΑποικίας» παραμένει φλέγουσα και ερεθιστική. Η ματιά όμως έχει μετατοπιστεί, έχει ωριμάσει, έχει αλλάξει. Πρόκειταιλοιπόν για νέα ματιά, για νέα παράσταση καιγια νέους ηθοποιούς. Επίσης πρόκειται για μια συνεχήέρευνα πάνω στον συγγραφέα (Στο παρελθόν πέρα από την «Αποικία»η ομάδα έχει δουλέψει και πάνω στη «Μεταμόρφωση»)

 Να σχολιάζαμε λίγο τον τίτλο με κέντρο την έννοια του σωφρονισμού;

Ε.Γ. :Πρόκειται για μια Αποικία Σωφρονισμού. Ένα τόπο εξορίας και βασανισμού σε ένα μη προσδιορίσιμοχωρο-χρονικοπλαίσιο. Το έργο ξεκινά με τον Αξιωματικό της «Αποικίας» να παρουσιάζει σε έναν Ευρωπαίο Παρατηρητή το μηχάνημα βασανισμού της παλαιότερης διοίκησης της Αποικίας. Παρόντες, ο Στρατιώτης – τσιράκι του Αξιωματικού- και ο Κατάδικος. Ο Κατάδικος δεν γνωρίζει καν γιατί βρίσκεται εκεί. Άθελά του παραβίασε με μια ασήμαντη πράξη του ένα από τα ιεράπρωτοκολλά της Αποικίαςκαι χωρίς να γνωρίζειούτε την κατηγορία,αλλάούτε και την ποινή του , πρόκειται να υποβληθεί στο σωφρονισμό του μηχανήματοςμέχρι θανάτου.

Οικείο δεν ακούγεται; Σωφρονίζω ετοιμολογικά σημαίνει: τιθασεύω, συμμορφώνω. Ερμηνευτικά,βάσει της εμπειρία από κέντρα κράτησης, σωφρονισμού και από τα στρατόπεδασυγκέντρωσης,ο Σωφρονισμός ισούται με: σωματική και ψυχολογική βία,πλήρη αποστέρηση των δικαιωμάτων, καθολική απονέκρωση και εξολόθρευση του υποκειμένου.

Αναγωγές με το σήμερα υπάρχουν πολλές: Η στυγερή δολοφονία του Καρέλη από τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους, η δυστοπία και η αθλιότητα της Αμυγδαλέζας, ολόκληρη ή χώρα που τελεί υπό την τρομοκρατία της παγκόσμιας οικονομικής κοινότητας, ολόκληρος ο λαός που τιμωρείται και εξευτελίζεται για τις προδιαγεγραμμένες συνέπειες ενός άθλιου και αιμοβόρου κοινωνικοπολιτικά συστήματος.

_1_~2

Υπάρχουν αλλαγές οπτικής στη νέα παράσταση; Θέσατε νέα ερωτήματα; Πόσο επηρεαστήκατε από τις σύγχρονες συνθήκες στον επαναπροσδιορισμό εννοιών και μέσων;

Ε.Γ. : Στην πρώτηεκδοχή του έργου υπήρχε περισσότερο η αίσθηση του αγωνιζόμενου υποκειμένου και η αίσθηση της αντίστασης και της εξέγερσης ενάντια στο πεπρωμένο. Στην τωρινή εκδοχή υπάρχει μια σαρδόνια και ταυτόχρονά απελπιστική υποταγή στην εξουσία της Αποικίας… Το υποκείμενο αυτής της παράστασης δεν εξεγείρεται, δεν διεκδικεί αλλά σε μια κατάσταση μεταξύ «παγωμένου λήθαργου» και πειθήνιου ύφους παρατηρεί τα γεγονότα που συντελούνται…Η ματιά πάνω στα πρόσωπα του Κάφκα αυτή τη φορά γίνεται όπως μας λέει και ο WalterBenjamin λες και είναι “μηδενιστικές αυτοκτονικές σκέψεις στο μυαλό του Θεού”.

Σε ποιο κοινό απευθύνεστε;

Ε.Γ.: Θαρρώ πως δεν υπάρχει κάποιο ιδεατό κοινό. Αγαπώ τον θεατή που θα γλιστρήσει στην άκρη της καρέκλας απορροφημένος,αγαπώ τον θεατή που θα σταθείακίνητος με τη σπονδυλική ολόισια από την καθήλωση, αγαπώ τον αντιδραστικό θεατή που ενοχλημένος από το θέαμακοιτά το κινητό του, αγαπώ τον θυμωμένο θεατή, ή τον θεατή με τις ιδεολογικές διαφωνίες,αγαπώ τον θεατή που κλαίει από λυγμούς συγκίνησης. Κάνουμεθέατρο για όλο τον κόσμο, όποιοςέρχεται να δει μια παράσταση μας είναι εκεί για κάποιο λόγο και το τιμώ αυτό. Εκτόςπια αν τον έφεραν με το ζόρι στο θέατρο…Ο ρόλοςτου θεατή είναι από μόνος του ιερός. Στέκεταιενώπιων τον ηθοποιών και μέσα στο θέαμα, μες τη σιωπή,στέκεται γυμνός με τον εαυτό του. Όλη του η εσωτερική ζωήμέσαστη διάρκεια της παράστασης είναι για εμάς ένας πολύτιμος δίαυλος επικοινωνίας.Γι’ αυτό είμαστεεκείπάνω για να γεννήσουμε αυτή την συνάντηση, αυτό τον διαλογισμό.

Η συνήθης ερώτηση είναι: πόσο η κρίση επηρεάζει το θέατρο. Ας την αντιστρέψουμε: κάνοντας ένα θέατρο που μιλά πολιτικά, αγγίζοντας μύχια υπαρξιακά ζητήματα και φλέγοντες φιλοσοφικούς πυρήνες, πόσο μπορείτε να επηρεάσετε την κρίση;

Ε.Γ.: Μπορεί άραγε το θέατρο να δημιουργήσει μια κριτική στάση απέναντι στην κρίση… {Η μετάφραση της λέξης κρίση στα κινεζικά –mandarin- θα πει chanceindanger.} Μακάρι να μπορούσε να γίνει μεταμόσχευση κριτικής στάσηςαπό σκηνής στους θεατές!Όμως αυτό δεν είναι πάντα εύκολο. Εγώ από τη μεριάς μου είμαι ηθοποιός και όχι σκηνοθέτης, με την έννοια πως δεν διαλέγω εγώ το κείμενο ή το συνολικόσκεπτικό,όμως είμαι ηθοποιός και μέλος μιας ομάδας που δουλεύειβάσει της συλλογικής δημιουργίας.Έτσι Πιστεύω στηδυνατότητα ναυπογραμμίσωμέσα από το ρόλο αυτό που έχει σημασία. Το θέατρο είναι εντέλει δημόσιος λόγος,είναι ένα είδος προπαγάνδας ιδεών και αισθητικής. Μια αγαπημένηφράση του ΜίκηΘοεδωράκηπου μου την έλεγε από μικρή ο πατέρας μου: Υπάρχουν δυοείδη μουσικής αυτό που σε κάνει να ξεχνάς και να μη σκέφτεσαι και αυτό που σε κάνει να θυμάσαι και να σκέφτεσαι. Εγώ θέλω να υπηρετώ το δεύτερο..

Πολλοί λένε ότι είναι νωρίς ακόμη η τέχνη να προσπαθήσει να μιλήσει για την κρίση –εννοώ την κρίση όχι μόνο στην οικονομική της διάσταση, αλλά και στην πολιτική, την ηθική και ό,τι άλλο. Πώς τοποθετείστε (προσωπικά και ως ομάδα) σ’ αυτό;

Ε.Γ. : Νομίζω πως η κρίση στον κόσμο που ζούμε είναι διαρκείς. Τη σημασία είχεαν εδώ το 90 είμασταν μες την καλή χαρά της ευημερίας; Δεν υπήρχε πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία και στην Παλαιστίνη, δεν πέθαιναν από ασιτία και HIV στην Αφρική; Μου φαίνεται αφελές να λέει κανείς πως τώρα είναι η ώρα να μιλήσουν οι καλλιτέχνες και να κάνουν πολιτική τέχνη. Υπήρξε στιγμή για τον Ντοστογιέφσκι ή τον Κάφκα που να έγραψαν εκτός κρίσης;Τα παραδείγματα τον μεγάλων καλλιτεχνών που ζηλεύω και αγαπώ ήταν παραδείγματα ανθρώπων σε βαθιά και αδιάκοπη υπαρξιακή αγωνία, δεν έπαψαν ούτε μια στιγμή να ζούνε μέσα στην «κρίση».

Εμείς ως ομάδα κάνουμε αυτόπου τράβα καρδιά μας. Είναι πολύ άχαρο να είσαι σε μια συλλογικότητα και να αναπαράγεις την παθογένεια που έχεις φάει κατάμουτρα μια ζωή: ιεραρχημένες θέσεις καισυμμόρφωση ως προς τι εκφράζεται. Αν θέλαμε αυτή την κανονικότητα θα αναζητούσαμε αλλού δουλειά. Όλος αυτός ο κόπος, τα ξενύχτια, η αγωνία και το χτύπημα στη σκηνή γίνονται για ένα σκοπό: για το σπάσιμο της κανονικότητας, για να νιώσεις ξανά ζωντανός, για να τσιτώσεις τα αυτιά και να ανοίξεις τα μάτια, για να θυμηθείς πως «άνθρωπος» δεν θα πει ξύπνημα,ντύσιμο,δουλειά,e-mail και ύπνος, αλλά «άνθρωπος» θα πειπαράξενο ζώο με υγρά μάτια, φωνή που βγάζει μουσική και παράδοξουςρυθμούς, σώμα που παίρνει ότι σχήμα θέλεικαι ξανάφωνή και χέρια και μάτια που λένεποιήματα, ή μορφάζουν ή ρίχνονται στην επικινδυνότητα και στο γκρεμό. Ξύπνημα στις αίσθησεις και ξύπνημαστη μνήμη. Διαρκήςαίσθηση του κατεπείγοντος,διαρκής αίσθηση της κρίσης. Αυτό το θέατρο ονειρευόμαστε!

 

 

 ΕΠΟΧΗ, 8.6.2014

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements