Όταν ξεκίνησα να γράψω αυτό το σημείωμα, η Μάνια Παπαδημητρίου ήταν η θαυμάσια ηθοποιός που όλοι ξέρουμε, άξια σκηνοθέτρια επίσης και μαχητική αγωνίστρια. Σήμερα πια έχει προσθέσει κι ένα ακόμα τίτλο στο πλούσιο βιογραφικό της: αυτόν της βουλευτή στο ελληνικό κοινοβούλιο. Ομολογώ ότι χάρηκα πολύ όταν το έμαθα -μολονότι ξέρω ότι θα στερηθούμε την πολύτιμη παρουσία της στο θέατρο- για κάποιο καιρό τουλάχιστον. Χάρηκα γιατί συνδυάζει μερικά σπάνια χαρακτηριστικά: είναι δυναμική, βάζει ερωτήματα, είναι πεισματάρα, ανυποχώρητη και μαζί ευαίσθητη και αθώα. Η Μάνια είναι ένας άνθρωπος που μπορεί να κοιτά τον κόσμο κάθε μέρα με έκπληξη και πίστη. Κι αυτή είναι η δύναμή της. Ο “Θεατής” της εύχεται με όλη του την αγάπη “καλή δύναμη”.

         Την αγωνιστικότητα, την πολιτική της στράτευση αλλά και την αθωότητα που αναφέραμε παραπάνω, τη θέση της για την πολιτική παρέμβαση μέσα από την τέχνη, τα βρήκαμε στην παράσταση «Καληνύχτα, ντε!» που σκηνοθέτησε για το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου και στην οποία παίζουν νέοι ηθοποιοί του Θεάτρου Τέχνης.

         Το διήγημα του Δημήτρη Χατζή «Μαργαρίτα Περδικάρη» αγαπήθηκε πολύ, όπως αγαπήθηκε όλη η συλλογή «Το τέλος της μικρής μας πόλης» (Βουκουρέστι, 1953) στην οποία ανήκει. Λίγο αργότερα ο Γεράσιμος Σταύρου το διασκεύασε σε ένα δυνατό, λυρικό θεατρικό έργο με τον τίτλο «Καληνύχτα, Μαργαρίτα», που πρωτανέβηκε το 1967 από τον Μάνο Κατράκη με την Έλλη Φωτίου στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Το έργο ξανανέβηκε το 1971 από τον Στέφανο Ληναίο και την Έλλη Φωτίου, που υπήρξε η ιδανική Μαργαρίτα, το 1971, αλλά απαγορεύτηκε από τη δικτατορία. Οι ίδιοι το ξανανέβασαν το 1976. Η παράσταση είχε μεγάλη επιτυχία και κράτησε τρεις σεζόν (και μια προσωπική εξομολόγηση: ήταν μια από τις πρώτες παραστάσεις που είδα στη ζωή μου και αυτή που μ’ έκανε να αγαπήσω παράφορα το θέατρο). Το ξανανέβασε ο Δ. Χρονόπουλος το 1996 σε μια μάλλον αδιάφορη παράσταση με πρωταγωνίστρια την Ελένη Κούρκουλα.

         Οι Περδικάρηδες είναι σπουδαία οικογένεια των Ιωαννίνων. Οικονομικά ξεπεσμένη όμως. Τα κλειστά παράθυρα του σπιτιού τους προστατεύουν δύσκολα μυστικά. Σήψη και διαφθορά, καυγάδες και αθλιότητα. Μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο η μικρή Μαργαρίτα νιώθει αφόρητη μοναξιά, δεν ξέρει τι να κάνει ούτε να φύγει έχει το κουράγιο. Όταν η γειτόνισσά της θα την βάλει στην Αντίσταση, θα νιώσει ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος, ο κόσμος των αληθινών ανθρώπων, ένας κόσμος με ιδανικά και όνειρα. Ίσα που θα τον αγγίξει φοβισμένη αλλά και αυτό ακόμα θα την κάνει ευτυχισμένη και δυνατή. Όταν οι δικοί της θα την καταδώσουν στους Γερμανούς, η αθώα κοπελίτσα θα δείξει σθένος και αντοχή πραγματικής αγωνίστριας. Και δεν θα λυγίσει. Για να μην προδώσει τον κόσμο στον οποίο πια ανήκει, αυτόν της ελπίδας. Η τελευταία φράση πριν την εκτελέσουν είναι μοναδική στην απλότητα και το μεγαλείο της: φτιάξτε τον ένα καλύτερο κόσμο. Πώς αλλιώς να το πεις;

untitled

         Δεν το επέλεξε τυχαία φέτος η Μ. Παπαδημητρίου, η οποία όμως το διασκεύασε συνενώνοντας την αφήγηση του αρχικού διηγήματος με το θεατρικό έργο. Στην παράσταση, μια ομάδα νεαρών ηθοποιών που ξεπηδά μέσα από το σύμπαν του «Φαρενάιτ 451», προσπαθεί να διασώσει βιβλία σε μια κοινωνία που η γνώση (όχι η πληροφορία) και η ελεύθερη σκέψη διώκονται επί ποινή θανάτου. Κι ανάμεσα στα κείμενα που κρύβει με κίνδυνο τη σύλληψη και την τιμωρία, είναι αυτό ενός άγνωστου γι’ αυτούς συγγραφέα, που μιλά για κάτι που έγινε το 1944. Η ενστικτική αντίδραση των νέων στον ολοκληρωτισμό αρχίζει να μετατρέπεται σε συνειδητή πολιτική θέση. Ανασκαλεύουν στη μνήμη τους ό,τι έχουν ακούσει για το ναζισμό, το δοσιλογισμό, αλλά και την αντίσταση, τον αγώνα για την ελευθερία. Στην ξεχασμένη ιστορική παράδοση βρίσκουν ερείσματα για τη δική τους αντίσταση, για το δικό τους πόλεμο για την ελευθερία. Η ιστορική γνώση και η λογοτεχνία γίνονται αρωγοί στον ξεσηκωμό τους. Και η πρώτη πράξη αντίστασης είναι να ανεβάσουν το κείμενο που βρήκαν και δεν είναι άλλο από τη «Μαργαρίτα Περδικάρη». Ξεκινούν την ανάγνωση και σιγά-σιγά γλιστρούν προς τη θεατρική διασκευή του Σταύρου.

         Το ΔΝΤ, το μαύρο της ΕΡΤ, οι ευθύνες της μεσαίας τάξης συμφύρονται με την περίοδο της Κατοχής, το δοσιλογισμό, την εθνικοφροσύνη που ξεπουλούσε ιδανικά κι ανθρώπους και προτιμούσε τη ναζιστική θηριωδία από τον … κομμουνιστικό κίνδυνο.

        Σκηνοθετημένη απλά, με το εύρημα της σύμφυρσης των εποχών, η παράσταση «Καληνύχτα, ντε» υπηρετήθηκε από δέκα νεαρούς ηθοποιούς, που, παρά την απειρία τους, προσπάθησαν να δώσουν ερμηνευτικό βάθος στους ρόλους τους. Αν οι συνθήκες το επιτρέψουν, όλοι τους διαθέτουν το ταλέντο που θα τους επιτρέψει να συνεχίσουν να υπηρετούν το θέατρο: Άρης Αγάθος, Κώστας Ανδρικόπουλος, Γιάννης Ασκάρογλου, Ιουλία Γεωργίου, Βαγγέλης Ζαπαντιώτης, Καίτη Ιωαννίδου, Έκτορας Λιάτσος, Υρώ Μακρή, Ειρήνη Τσιριγώτη. Ξεχωριστή παρουσία η Χριστιάνα Δρόσου στο ρόλο της μητέρας της Μαργαρίτας.

EΠΟΧΗ, 4.5.2014

 

 

Advertisements