Η  Στεφανία Γουλιώτη κι ο Μάκης Παπαδημητρίου μιλούν για τους

«Αστερισμούς» του Νικ Πέην (θέατρο του Νέου Κόσμου)

        Το 1984 ο Σάιμον Μακ Μπέρνι, ο ιδρυτής και ψυχή του περίφημου  Théâtre de Complicité έγραψε ένα εκπληκτικό έργο, «Α  minute too late» ο τίτλος του, για να ξεπεράσει  το θάνατο του πατέρα του. Το 2012 ο Νικ Πέην, νέος στην ηλικία αλλά ήδη βραβευμένος με το βραβείο Χάρολντ Πίντερ  (2012) έγραψε τους «Αστερισμούς» για να ξεπεράσει το θάνατο του δικού του πατέρα. Ωραίες συμπτώσεις! Ο Πέην χρησιμοποιεί τη σύγχρονη φυσική θεωρία των πολλαπλών συμπάντων. Αν πράγματι υπάρχουν τα πολλαπλά σύμπαντα, τότε πόσες εκδοχές ζωής μπορούμε να έχουμε; αναρωτιέται και βάζει ένα ζευγάρι επί σκηνής να βιώνει πολλαπλές εκδοχές της  σχέσης του, σε υποτιθέμενα διαφορετικά σύμπαντα. Μόνο που κάθε φορά τη βιώνει μοναδικά. Πίσω από αυτό κρύβεται η οδύνη του θανάτου και μια υπόρρητη ελπίδα:  αν τίποτε δεν τελειώνει;  Αν εμείς οι ίδιοι κι αυτά που ζούμε επαναλαμβάνονται κάπου αλλού, ξανά και ξανά, αιωνίως; Κι αν πρόκειται για στιγμές ευτυχίας, όλα καλά, αν πρόκειται όμως για περιπτώσεις φόβου και μαρτυρίου;  Ας είναι. Να μη βαρύνουμε με τέτοιες σκέψεις ένα έργο που δεν είναι ούτε τραγωδία ούτε φιλοσοφικό δοκίμιο, αλλά ένα έργο που προσπαθεί να εγκυστώσει  μια επιστημονική θεωρία μέσα σε μια μυθοπλασία, με τρυφερότητα, χιούμορ και συγκίνηση.  Δεν είναι η πρώτη φορά που η επιστήμη εμπνέει τη δραματική μούσα και το κοινό ανταποκρίνεται ασμένως. Θυμίζουμε τη μεγάλη επιτυχία του  Κοτανίδη πριν από λίγα χρόνια με το έργο του Παρνέλ «QED ή τι απέδειξε ο κ. Φάυνμαν», ενώ  και ο Μακ Μπέρνι, στον οποίο αναφερθήκαμε προηγουμένως, έχει στο ενεργητικό του ένα επιτυχές αντίστοιχο πάντρεμα, το «A Disappearing Number» για  την συνάντηση δυο σπουδαίων μαθηματικών, του Srinivasa Ramanujan και του G.H. Hardy.

         Οι «Αστερισμοί»  του Πέην ανέβηκαν πρόσφατα στην Αθήνα (έχουν ήδη κάνει μια επιτυχή πρώτη παρουσία   στα Χανιά από τη «Μνήμη» σε σκηνοθεσία του Σ. Βιρβιδάκη), στο θ.  του Νέου Κόσμου, σε σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου και με πρωταγωνιστές τους Μάκη Παπαδημητρίου και  Στεφανία Γουλιώτη, από τους οποίους ζητήσαμε να μας μιλήσουν για την παράσταση

          Οι «Αστερισμοί» μας έρχονται με  περγαμηνές βραβείων και επιτυχιών. Τι είναι αυτό που, κατά τη γνώμη σας, κάνει τόσο  ενδιαφέρουσα μια  ερωτική ιστορία; Τι καινούριο φέρνει ο Πέην στα έργα που μιλούν για τις σχέσεις και ιδίως για τις σχέσεις των φύλων;

         Mάκης Παπαδημητρίου (Μ.Π.) Ο τρόπος που γράφεται το έργο και κυρίως ο καμβάς πάνω στον οποίο κινείται κάνει αυτή την ιστορία του Ρόλαντ και της Μάριαν μια ιστορία του καθενός από εμάς. Όλα έχουν συμβεί ή συμβαίνουν ταυτόχρονα και θα συνεχίσουν να συμβαίνουν σε ένα απίστευτα πολύπλοκο πολυσύμπαν όπου ό,τι σκεφτείς έχει ήδη γίνει πραγματικότητα. Αλλά πρωτίστως είναι μια ιστορία ενός ζευγαριού και όχι μια ξερή και ξύλινη επιστημονική διάλεξη.

        Στεφανία Γουλιώτη (Σ.Γ.) Το σημαντικότερο κομμάτι του έργου είναι, νιώθω, ότι καταφέρνει να μεταφέρει αυτή τη ασύλληπτη αίσθηση για τον ανθρώπινο εγκέφαλο της παραλληλότητας των συμβάντων, των επιλογών, των αποφάσεων και των πιθανοτήτων μέσα από καθημερινά γεγονότα και τελικά μέσα από ένα ακραία δύσκολο γεγονός που όμως μας καίει όλους καθημερινά και συνεχώς το αποδιώχνουμε από τη σκέψη μας… είναι όμως εκεί και μας φοβίζει καθημερινά… όλα αυτά μαζί γίνονται μέσα από πολύ μεγάλη ευαισθησία και χιούμορ και τρυφερότητα…

        Kα. Γουλιώτη, οι «Αστερισμοί» θυμίζουν έργα του πρώιμου κυβισμού –όπου επίσης η τέχνη εγκυστώνει τις επιστημονικές θεωρίες της φυσικής και προσπαθεί να δει την πολυπλοκοτητα του κόσμου και τις ταυτόχρονες πολλαπλές οπτικές θέασης και απεικόνισης του αντικειμένου. Μέσα σε ένα  τέτοιο πλαίσιο,  πώς αντιμετωπίσατε την Μάριαν; Ποιες δυσκολίες σας δημιούργησε ο ρόλος;

        Σ.Γ. Ο ρόλος κατάφερε να με ενθουσιάσει, γιατί με βύθισε σε έναν κόσμο ανεξήγητο για μένα και έτσι κρατάει μονίμως το ενδιαφέρον μου χωρίς να κάνω κάποια προσπάθεια… Θα συνέβαινε στον καθένα που αποφάσιζε να φανταστεί τον εκπληκτικό κόσμο των κβάντων και του σύμπαντος γενικότερα…

αστερισμοί

  

        Κε. Παπαδημητρίου, ο Ρόλαντ  έχει απέναντί του μια γυναίκα που έχει υψηλά ακαδημαϊκά προσόντα. Πόσο επηρεάζει τα συναισθήματα του αυτό; Εννοώ η διαφορά μεταξύ τους και το κοινωνικό κυρίως βάρος της.

       Μ.Π. Οι ρόλοι του έργου δεν έρχονται σε απευθείας «σύγκρουση» με τη θεωρία των παράλληλων συμπάντων. Αυτό το δημιουργεί ο συγγραφέας επιλέγοντας να επαναλαμβάνει συγκεκριμένες σκηνές για να δημιουργήσει αυτή την αίσθηση. Της πολυπλοκότητας, των διαφορετικών πραγματικοτήτων. Οι ρόλοι όμως δεν έχουν μνήμη της επανάληψης. Οι ίδιοι ζούνε μια και μοναδική ζωή. Κάνουνε πάντα μια επιλογή. Οι διαφορετικές εκδοχές που προκύπτουν συμβαίνουν όλες (!) σε κάποιο άλλο σύμπαν αλλά δεν γίνονται αντιληπτές. Παρά μόνο σε μια δύσκολη στιγμή για τη Μάριαν όπου μια σημαντική απόφαση που παίρνει «υποστηρίζεται» από την  θεώρησή της για τον κόσμο. Αλλά το πώς αντιμετώπισα τον Ρόλαντ δεν διαφέρει από τον τρόπο που θα αντιμετώπιζα κάποιον άλλο ρόλο, μάλλον…

         Ο Πέην είπε «Κάπου υπάρχει ένα σύμπαν όπου ο Τζον Λένον γράφει ακόμα τραγούδια και ο Ντέιβιντ Κάμερον δεν πέρασε ποτέ τις εισαγωγικές του Ητον». Θα θέλατε να σχολιάσετε την ιδέα αυτή σε σχέση πάντα  με το έργο;

        Μ.Π. Είμαι σίγουρος ότι συμβαίνει απλά δεν είμαστε σε θέση να το αποδείξουμε πειραματικά –ακόμα (!)– και βεβαίως να το αντιληφθούμε..

        Σ.Γ. Η ιδέα του έργου είναι ότι συνυπάρχουν όλες οι πιθανές εκδοχές του κόσμου μαζί!! Αυτό είναι το εκπληκτικό και όχι η δύναμη της επιλογής μας… η επιλογή μας είναι μόνο ό,τι μπορούμε απλά να αντιληφθούμε… Η Μάριαν λέει στο κείμενο «είμαστε απλώς σωματίδια που πηδάνε από δω κι από κει σαν τρελά»… Είναι υπέροχο να το φανταστείς και να μπεις σε αυτή τη φιλοσοφία…

         Ο Πέην χρησιμοποιεί την επιστήμη με ένα τρόπο παιχνιδιάρικο και μαγικό. Την χρησιμοποιεί ως λύτρωση. Όπως τα παλιά χρόνια –αλλά ακόμα και σήμερα φυσικά- κάποιοι καταφεύγουν στη μαγεία που τροποποιεί τη φυσική ροή των πραγμάτων και των εξελίξεων, έτσι και ο Πέην άλλαζε τις εξελίξεις με βάση μια επιστημονική θεωρία. Αν συμφωνείτε με την παρατήρηση, θέλετε να την σχολιάσετε;

         Μ.Π. Υπάρχει η μαγεία με την έννοια του μαγικού, του ανεξήγητου του ρομαντικού ίσως όπως η μαγεία του έρωτα π.χ. και υπάρχει και η μαγεία του τσαρλατάνου που λέει άρες μάρες κουκουνάρες χρησιμοποιώντας επιστημονική ορολογία. Ο Πέην ανήκει στο πρώτο είδος.

        Σ.Γ. Ο καθένας μας κουβαλάει την «κατάρα» να έχει ανάγκη να εξηγήσει τον κόσμο… και ο καθένας μας χρησιμοποιεί τα μέσα που έχει… άλλος ένα θεατρικό έργο, άλλος τη μαγεία άλλος την επιστήμη… είναι μέσα στη «μοίρα» μας να μην ξεφύγουμε ποτέ από αυτή την ακατόρθωτη ανάγκη…

ΕΠΟΧΗ, 15.12.2013

Advertisements