Μια συζήτηση με την Κάτια Γέρου και τον Νίκο Νίκα,

Πρωταγωνιστές στο έργο του  Έτορε Σκόλα

«Μια ξεχωριστή μέρα» (θέατρο  Scrow)

SCOLA-FINAL-1-LOWER

 

Μπορεί μια σύντομη συνάντηση να αλλάξει  τη ζωή μας; Εκείνη, μια τυπική νοικοκυρά με μια ζωή γεμάτη ματαιώσεις, που λατρεύει τον Ντούτσε. Εκείνος ένας διανοούμενος που ο φασισμός του αφαιρεί βίαια την ταυτότητά  του κατά τμήματα, οδηγώντας τον στην απελπισία, επειδή οι επιλογές του ξεφεύγουν από τις νόρμες του συστήματος. Το «Μια Ξεχωριστή Μέρα»  με απλότητα και διεισδυτικότητα δείχνει κάτι απλό: όταν οι άνθρωποι συναντηθούν –με την βαθιά και ουσιαστική σημασία της έννοιας- τίποτε δεν μένει το ίδιο: μετακινούνται από κατασκευασμένες βεβαιότητες, ανακαλύπτουν δρόμους που τους αλλάζουν τη σκέψη και την πράξη, ξεπερνούν τον παλιό πετρωμένο εαυτό. Γι’ αυτό  οι συναντήσεις είναι επικίνδυνες και η απομόνωση, η μοναξιά, η προτροπή στην ατομική λύση αποτελεί όπλο των ολοκληρωτισμών σε παλιότερες και νεότερες εκδοχές τους. Μαζί με την ασίγαστη προπαγάνδα.

Πώς αποφασίσατε να ανεβάσετε το «Μια ξεχωριστή μέρα»,  μια παλιά κινηματογραφική επιτυχία του Εττόρε Σκόλα με δυο σπουδαίους ηθοποιούς, τον Μαστρογιάννι και την Λόρεν…

Κάτια Γέρου (ΚΓ): Ψάχναμε ένα έργο που να μπορούμε να παίξουμε μαζί. Μια  φίλη του Νίκου, θεατρολόγος, που το είχε δει στην Αβινιόν, του το πρότεινε

Νίκος Νίκας (ΝΝ): Η Μελίνα Πλαστή, που ασχολείται με το θέατρο του καταπιεσμένου.

ΚΓ: Κι εγώ ανέσυρα από τη μνήμη μου ότι  μου το είχε προτείνει ο Βασίλης Νικολαΐδης πριν από 4-5 χρόνια. Ήταν μια ωραία σύμπτωση… Και βεβαίως ήταν το θέμα του…

ΝΝ: Ο φασισμός…  Δυστυχώς το έργο είναι εξαιρετικά σύγχρονο. Ακόμα. Οι αναφορές του φέρνουν στο νου τη σημερινή κοινωνία. Το πογκρόμ των ομοφυλόφιλων, ας πούμε στη φασιστική Ιταλία. Κι όμως…  Στην Ιταλία πριν από λίγο καιρό αυτοκτόνησε ένας νεαρός άντρας,  γιατί κάποιος τον στιγμάτισε για τις  σεξουαλικές του  προτιμήσεις! Το 2013  αυτό είναι  ανατριχιαστικό. Προφανώς ήταν διαφορετικά το 1938. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο θα ήθελα να είναι ξεπερασμένο.

ΚΓ:  Στο έργο μας άρεσε πολύ επίσης  ο τρόπος που μιλάει ο συγγραφέας για τον μέσο άνθρωπο: πόσο εύκολα μπορεί να περάσει στην απέναντι όχθη χωρίς να το καταλάβει…  Η Αντονιέτα, η ηρωίδα του Σκόλα, έχει τρομερή συναισθηματική ευφυΐα  και ταυτόχρονα μπορεί να λατρεύει το Μουσολίνι. Σκέφτομαι λοιπόν ότι αυτό το μισό εκατομμύριο ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής έχει μέσα του άπειρες Αντονιέτες. Οι  αρχηγοί με τρομάζουν, με αγανακτούν, εξεγείρομαι. Αλλά  αυτό  το μέσο άνθρωπο, που πάει από δω και από κει, σαν αλαφιασμένος και σαν τυφλός χωρίς να συνειδητοποιεί τι μεσαίωνας είναι ο φασισμός, δεν θωρώ ότι πρέπει να τον  εγκαταλείψουμε εκεί…

Ωστόσο η Αντονιέτα έχει μια δικαιολογία: την έλλειψη  πληροφόρηση. Σήμερα τι δικαιολογία έχουν οι οπαδοί της Χρυσής Αυγής;

ΝΝ:  Η πληροφορία απέχει παρασάγγας από την πραγματική  παιδεία. Νομίζουμε πως μαθαίνουμε πράγματα, πως είμαστε μορφωμένοι, στην πραγματικότητα, δεν επεξεργαζόμαστε τις πληροφορίες, τις αποδεχόμαστε.  Δεν μπορεί το 2013  να διαπραγματευόμαστε ξανά τα όρια της ανθρώπινης φύσης. Είναι τραγικό.

ΚΓ: Εύκολα παραξενευόμαστε με το θέμα της ανόδου του ναζισμού στην Ελλάδα αλλά πριν από  αυτό θα έπρεπε  να είχαμε παραξενευτεί με το πώς είναι δυνατό το 60% των Ευρωπαίων να είναι υπέρ των βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας, ένα εξίσου τρομακτικό ποσοστό να είναι υπέρ των βομβαρδισμών του Ιράκ… Πώς είναι δυνατόν να πεινάει η ανθρωπότητα  την  εποχή του τόσο μεγάλου προχωρήματος της επιστήμης και της  τεχνολογίας; Πώς είναι δυνατόν να πηγαίνει η Μοσάντο στην Ινδία να  δίνει μεταλλαγμένους σπόρους και να αυτοκτονούν 125 χιλιάδες Ινδοί… άρα  δεν είναι καν θέμα πληροφορίας. Αλλιώς πως δεχτήκαμε ότι η Ελλάδα μέχρι το ‘90 δεν  χρωστούσε τίποτε και τώρα  έχει φτάσει τα 340  δις και σχεδόν  κανείς δεν ζητά  λογιστικό έλεγχο,  δεν έχει σηκωθεί μια τεράστια παντιέρα του λογιστικού ελέγχου για να μην ξαναγίνουν αλλού αυτά; Δεν έχουμε δει τον «Οικονομικό Δολοφόνο», το “Debtocracy”; Για μένα είναι το ζήτημα ποιος είναι ο υποδοχέας της πληροφορίας. Μήπως είμαστε πλάσματα χωρίς πνευματικότητα; Χωρίς ουσιαστική παιδεία; Φτιάχτηκε σιγά-σιγά ένας τύπος ανθρώπου που περιγελάει την πνευματικότητα.  Τα λένε τόσο καλά οι φιλόσοφοι της Σχολής της Φρανκφούρτης για τη διαχείριση της πληροφορίας, ο Χορκχάιμερ ας  πούμε με έχει βοηθήσει να καταλάβω πολλά.

SCOLA-BW-3

Ποιοι είναι  οι δυο ήρωες του έργου, η Αντονιέτα και ο Γκαμπριέλε, που συναντιούνται σε ένα τοπίο πόνου;

ΝΝ:  Δυο απλοί άνθρωποι μέσα στην άνοδο του φασισμού. Εκείνη μια καταπιεσμένη νοικοκυρά, εκείνος ένας ομοφυλόφιλος  άντρας. Το έργο θίγει την έννοια της κανονικότητας…

Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι  κανείς τους δεν είναι πολιτικά ενεργός, δεν διάλεξε ανθρώπους της πολιτικής δράσης …

ΝΝ: Είναι ο φασισμός της καθημερινής ζωής… το άλλο θα ήταν απλό  και καθησυχαστικό. «Αυτό αφορά την πολιτική», λέει ο μέσος θεατής. Στην καθημερινότητα τα πράγματα παίρνουν άλλο σχήμα. Ούτε αυτός  είναι συνειδητοποιημένος αντιφασίστας ούτε αυτή συνειδητή φασίστρια.

ΚΓ: Δίνουμε στενό ορισμό στον φασισμό. Η ολοένα αυξανόμενη φτωχοποίηση του πλανήτη, η παντοδυναμία του κεφαλαίου είναι ο υπέρτατος φασισμός. Όπως λέει η «Εβραία» του Μπρεχτ τι ανόητη που ήμουν να πιστεύω πως ο λευκός Γερμανός μπορεί να πάρει ινσουλίνη ενώ οι άλλοι δεν μπορούν. Ίδιο θέμα είναι. Για μένα αυτό είναι ο φασισμός.

Πώς αντιμετωπίζεται αυτό που περιγράψατε;  Η ανάπτυξη  του κινήματος αλληλεγγύης μπορεί να βοηθήσει την κοινωνία να σταθεί όρθια;

ΚΓ  Μπορεί  να βοηθήσει στην επιβίωση μέσα  σ’ αυτό το τσουνάμι. Με αυτή την έννοια τα δίκτυα αλληλεγγύης είναι μεγάλη ελπίδα.

SCOLA-BW-4

Είναι η τέχνη μια μορφή  αλληλεγγύης;

ΝΝ. Η Κάτια έχει πει πριν από πολλά  χρόνια πως αν καταφέρεις να κάνεις κάποιον  να ανατριχιάσει  στην παράσταση, έστω και για λίγα δευτερόλεπτα, κάτι έχει συμβεί. Δικαιώνεται όλη η προσπάθειά σου. Το έχω κρατήσει ως ευαγγελική φράση. Αν κάποιος ανατριχιάσει, η ψυχή του θα μαλακώσει και θα σκύψει να ακούσει την ανάσα του διπλανού του κι ας του είναι  άγνωστος.

 ΚΓ. Προσωπικά με  ενοχλεί το γεγονός ότι τα μπράτσα που θα ανατριχιάσουνε, έχουν  τη δυνατότητα να πληρώσουν το αντίτιμο του εισιτηρίου και να έρθουν στο θέατρο –ακόμα και  τώρα που το εισιτήριο έχει κατέβει αισθητά. Ας είναι…  Ονειρεύομαι, ξέρετε,  ένα μεγάλο καραβάνι αλληλεγγύης καλλιτεχνών που να μην πηγαίνουν όμως στις υποβαθμισμένες περιοχές  μια φορά το χρόνο ή να κάνουν συναυλία μόνο κάθε παραμονή πρωτοχρονιάς –που κι αυτό καλό είναι- αλλά  να προσφέρουν τακτικά τη δουλειά τους και να το συνοδεύουν όλο αυτό με ένα υλικό ενημερωτικό…

ΝΝ. Καλλιτέχνες χωρίς σύνορα…

Είναι βέβαια δύσκολο με την ανεργία στα επαγγέλματα του πολιτισμού, τις κακοπληρωμένες δουλειές…

ΚΓ. Είμαστε που είμαστε άνεργοι ή κακοπληρωμένοι ή βάζουμε χρήματα από  την τσέπη μας τι μας πειράζει μια φορά το μήνα να εμπλακούμε σε μια τέτοια προσπάθεια;

Στη σκηνή υπάρχει μια ιδιαίτερη χημεία μεταξύ σας. Τα πρόσωπά σας  φτιάχνουν παλέτες συναισθημάτων… Πώς  δουλέψατε τους ρόλους σας;

ΝΝ.  Βάλαμε σημαιάκια στα τοπία και τις διαδρομές… αν κάναμε ορειβασία θα ανοίγαμε  το χάρτη  και θα  σημειώναμε την πορεία, τα σημεία ανάπαυσης, τον εξοπλισμό… Έτσι δουλέψαμε. Ήταν  οργανωμένη διαδρομή

ΚΓ. Είναι ο τρόπος που αγαπάμε κι οι δυο να δουλεύουμε. Η κατάσταση αλλάζει από δευτερόλεπτο σε δευτερόλεπτο, κάθε ατάκα φέρνει αλλαγές. Πολύ ενδιαφέρον ήταν για μας τα σημεία των αμηχανιών, μολονότι μας  δυσκόλεψε. Τα κενά είναι δύσκολα αλλά ωραία… προσπαθείς να δεις τι γίνεται.

ΝΝ.  Οι ρόλοι αναρωτιούνται. Οι ηθοποιοί σιγουρεύουν το κοινό

Η συνάντηση  τους αλλάζει;

ΝΝ.  Γίνονται οικείοι. Για 24 ώρες ο ένας για τον  άλλον ήταν ο δικός του άνθρωπος. Θεωρητικά ξέρουν ότι πια υπάρχει ο ένας για το άλλον. Μάλλον  δεν θ ξανασυναντηθούν αλλά το ένιωσαν.

Κ.Γ. … Η Αντονιέτα γυρνάει υποταγμένη στον άντρα της, ξέρει όμως ότι Ντούτσε που τόσο λάτρεψε είναι αυτός που πάει τον Γκαμπριέλε  εξορία. Δεν θα μπορεί πια να θαυμάζει τον Ντούτσε κι ίσως κάποιο από τα έξι παιδιά της,  που ακούμε εφιαλτικές τις φωνές τους στο τέλος να μιλούν εκστασιασμένα  για τους ναζί, να μπολιαστεί με το νέο που φέρνει η μητέρα και να ξεφύγει. Και η Αντονιέτα θα είναι εκεί να το ενθαρρύνει…

 ΕΠΟΧΗ, 8.12.2013

 

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ:

Θέατρο Scrow  Αρχελάου 5, Παγκράτι, 2107235842

Μετάφραση: Γιάννης Διαμαντόπουλος

Σκηνικά- κοστούμια: Κυριάκος Κατζουράκης, Χρύσα Βουδούρογλου

Μουσική : Λεωνίδας Μαριδάκης

Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ

Παίζουν: Κάτια Γέρου, Νίκος Νίκας

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ: Παρασκευή, Σαββάτο, Κυριακή στις 9.00 μμ

Advertisements