[Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του κειμένου γράφτηκε την Τρίτη (24.9) για την εφημερίδα ΕΠΟΧΗ. Στο μεταξύ οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες κι έτσι το κράτησα στην αποθήκη του υπολογιστή και δεν το έστειλα. Όποιοι λόγοι κι αν κρύβονται πίσω από την κίνηση της κυβέρνησης να σπάσει το κακοφορμισμένο σπυρί της Χρυσής Αυγής, νομίζω ότι δεν υπάρχει άνθρωπος με στοιχειωδώς δημοκρατική συνείδηση που να μην το χάρηκε. Ωστόσο δεν μπορεί να μη γίνουν μερικές παρατηρήσεις:

  1. Η Ν.Δ. καρπώνεται την επιτυχία και αυξάνει  τα ποσοστά της. Λίγο, αλλά πάντως τα αυξάνει. Βέβαια μια νέα τελευταία δημοσκόπηση ήδη δείχνει μια τάση να «τσιμπάει» πάλι η Χρυσή Αυγή. Το φίδι δεν πεθαίνει τόσο εύκολα.
  2. Ήταν πολύ σημαντικό αυτό που έγινε, αλλά μένει πολλή δουλειά ακόμη. Να σπάσει το απόστημα στην αστυνομία, στο στρατό, στα δικαστήρια, στα νοσοκομεία, στα σχολεία… Το ερώτημα είναι ως πόσο βαθιά μπορεί να σκάψει το σύστημα, όταν αυτό το ίδιο γεννά το φίδι του ναζισμού;
  3. Σημαντικό, αν όχι το σημαντικότερο, είναι να ξεριζωθούν οι ιδέες αυτές μέσα  στην κοινωνία. Αλλά αυτό είναι και το δυσκολότερο. Να ξεκινήσουμε από τη φασίζουσα νοοτροπία και να φτάσουμε στον συνειδητό εκπεφρασμένο ρατσισμό, την αντικοινωνικότητα και το μίσος, δηλαδή τον συνειδητό ναζισμό.
  4. Στα παιδιά του σχολείου μαθαίνουμε ένα βασικό κανόνα: λύσεις του προβλήματος, άρση των αιτίων που τα προκαλούν.
  5. Τα θεσμικά ΜΜΕ έχουν κατακελίσει το πρόγραμμά τους με το θέμα της Χρυσής Αυγής. Αναγκαία η πληροφόρηση βεβαίως. Αλλά η αδιάκοπη ροή πληροφοριών -συνήθως επανάληψη μιας ήδη γνωστής λίγο διανθισμένης- δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό ενημέρωσης. Μάλλον κουράζει και συσκοτίζει. Επιπροσθέτως είναι ύποπτη. Κάθε άλλο θέμα χάθηκε από τα κανάλια. Απεργίες, κινητοποιήσεις, Τρόικα, μέτρα, φόροι… Τα κανάλια αλλά και οι εφημερίδες ανακάλυψαν το ναζισμό με έκπληξη. Τα ίδια κανάλια και οι ίδιες εφημερίδες που η … δημοκρατική τους αμεροληψία δεν τους επέτρεπε να μην καλούν εκπροσώπους της ΧΑ και να μην χαριεντίζονται οι ντίβες τους με τον κάθε Κασιδιάρη και τον κάθε Παναγιώταρο.  Αλλά και τα ΜΜΕ της Αριστεράς υπέπεσαν -τουλάχιστον στην αρχή- στο ίδιο σφάλμα. Δεν πρέπει ούτε στιγμή να αποκόπτεται ο αντιφασιστικός   λόγος   από την ταξική διάσταση του φαινομένου.
  6.  Είναι τυχαίο που ο πρώτος Έλληνας αντιφασίστας νεκρός, δολοφονημένος από τους ναζιστές ήταν καλλιτέχνης; Τα τραγούδια έχουν δύναμη, οι στίχοι περνούν από στόμα σε στόμα, το μήνυμα μεταφέρεται. Τα στόματα των καλλιτεχνών έχουν δύναμη, πρέπει να κλείσουν. 40 χρόνια πριν η δικτατορία του Πινοσέτ σκότωνε τον μεγάλο Βίκτορ Χάρα. Ήταν 16 Σεπτεμβρίου του 1973. Στις 18 Σεπτεμβρίου του 2013 δολοφονούσαν τον Παύλο Φύσσα. Παράξενες συμπτώσεις της ιστορίας.
  7. «’Εφεραν τον Victor και τον διέταξαν να βάλει τα χέρια του στο τραπέζι. Στα χέρια του αξιωματικού εμφανίστηκε ένα τσεκούρι. Με ένα κοφτό χτύπημα έκοψε τα δάχτυλα του αριστερού χεριού και με ένα άλλο τα δάχτυλα του δεξιού χεριού. Ακούσαμε τα δάχτυλα να πέφτουν στο ξύλινο πάτωμα. Το σώμα του Victor σωριάστηκε με όλο του το βάρος. 6.000 κρατούμενοι ούρλιαξαν ταυτόχρονα. Ο αξιωματικός κινήθηκε προς τον τραγουδιστή-κιθαρίστα φωνάζοντας «τραγούδα τώρα για την πουτάνα τη μάνα σου», και συνέχισε να τον χτυπάει. Ξαφνικά ο Victor προσπάθησε με κόπο να σηκωθεί και σαν υπνοβάτης πήγε προς τις κερκίδες με ασταθή βήματά και ακούστηκε η φωνή του που μας έλεγε: «Θα ευχαριστήσουμε τον αρχηγό». ‘Υψωσε τα χέρια του που έσταζαν αίμα και με μια αγωνιώδη φωνή, άρχισε να τραγουδάει τον ύμνο της Λαϊκής Ενότητας. ‘Ολοι τον μιμήθηκαν κι αυτό έκανε τους στρατιωτικούς να αφηνιάσουν. Ο Victor δέχτηκε μία ριπή και διπλώθηκε στα δύο. Κι άλλες ριπές ακούστηκαν που σημάδευαν όσους ήταν εκεί και είχαν τραγουδήσει μαζί με τον Victor. Τα σώματα έπεφταν το ένα πάνω στο άλλο, γεμάτα από σφαίρες. Οι κραυγές των τραυματιών ήταν τρομακτικές. Αλλά ο Victor δεν τις άκουγε. Ήταν νεκρός. » (μαρτυρία του χιλιανού συγγραφέα Miguel Cabezas)»  [http://www.lifo.gr/team/sansimera/32611]
  8. Ανεργία, φτώχια, έλλειψη παιδείας: οι τρεις βασικοί στόχοι στον πόλεμο ενάντια στο ναζισμό.

 ___________________________________________________________________________________________________________________________________

         Το ασανσέρ των ποσοστών της Χρυσής Αυγής μοιάζει πολύ ύποπτο. Ένα ιδεολογικό ρεύμα, μια πολιτική τάση, ένας πολιτικός ή και πολιτικοκοινωνικός χώρος ίσως όχι στην ίδια ορμητική  ανοδική πορεία με αυτήν που είχε στις αρχές του καλοκαιριού, αλλά που,  τουλάχιστον σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις μέχρι τις αρχές του Σεπτέμβρη[1], κρατούσε ποσοστά 11+%, δεν μπορεί ξαφνικά να χάνει 2 και 2,5 εκατοστιαίες μονάδες. Είναι σαν να παραδέχεται κανείς την απλοϊκή μέχρι παρεξηγήσεως (τη δική της ή τη δική μας νοημοσύνη υποτιμά η κυβέρνηση;) πως ξαφνικά οι ψηφοφόροι, οι συνοδοιπόροι, οι θαυμαστές της Χ.Α.  ανακάλυψαν την αλήθεια, πως πρόκειται δηλαδή για εγκληματική οργάνωση και όχι πολιτικό κόμμα.  Ξαφνικά… Δεν ήξεραν και ξαφνικά ανακάλυψαν. Παιδαριώδη. Απροκαλύπτως παιδαριώδη. Μαζί με τους πεπλανημένους ψηφοφόρους (ας υποθέσουμε ότι υπάρχουν και τέτοιοι)  ανακάλυψε την αλήθεια για τη Χ.Α. και όλο το πολιτικό σύστημα της χώρας, γιατί μέχρι τώρα δεν είχε ακούσει ποτέ να γίνεται λόγος για βιαιότητες, ξυλοδαρμούς, απόπειρες φόνων και φόνους, αν όχι από τα κόμματα της Αριστεράς, τουλάχιστον από τις ανθρωπιστικές οργανώσεις (Γιατροί του Κόσμου, Human Right Watch με δημοσίευμα στο Reuters).

         Είναι φανερό ότι η Ν.Δ. θα καρπωθεί την όποια μετακίνηση ψήφων για να αιμοδοτήσει την ισχνή διαφορά της από την Αριστερά, ελπίζοντας σε μια νέα εκλογική νίκη στις εκλογές που, πιθανώς, να μην αργήσουν. Η Ελλάδα σε εκλογική περίοδο θα μπορούσε να είναι το άλλοθι του Σαμαρά για να αναγκαστεί να μην αναλάβει την πάντως τόσο ποθούμενη από αυτόν προεδρεία της Ευρώπης, καθώς εμμέσως  ζητούν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας. Το ερώτημα πάντως δεν είναι αν υπάρχει δημοσκοπική κάμψη της Χ.Α. αλλά αν υποχωρούν οι ιδέες που αντιπροσωπεύει. Ή απλώς αλλάζουν λεκτική επένδυση και διαχέονται στο κυβερνητικό κόμμα, όπου έχουν ήδη φιλόξενους υποδοχείς (Βύρων Πολύδωρας, η θεωρία των δύο άκρων του Χρ. Λαζαρίδη και Π. Μπαλτάκου κτλ και-ειρήσθω εν παρόδω-  επανεμφανίσθη ο μέγας πολιτικός ανήρ Γ. Καρατζαφέρης που την βρήκε ως μία ακόμα γέφυρα για την επιστροφή του στη Ν.Δ.).

         Η κοινωνία είναι πληθυντική και τα φαινόμενα –πολιτικά και κοινωνικά- έχουν πολλαπλά αίτια. Γι’ αυτό είναι λάθος να θεωρούμε πως μόνο η κρίση, για παράδειγμα, ευθύνεται, για το ξύπνημα του ναζισμού. Οι Σκανδιναβικές χώρες έχουν επίσης υψηλά ποσοστά παρουσίας ναζιστικών μορφωμάτων. Η διαφορά στην Ελλάδα είναι ότι ο χώρος είναι συμπαγής (τουλάχιστον έτσι εμφανίζεται προς τα έξω) και έχει την πιο μπρούτα και καθαρή ναζιστική θωριά. (Ούτε αυτό υπέπεσε στην προσοχή  βεβαίως πολιτικών και ΜΜΕ, στα τελευταία ειδικώς, αντίθετα, το life style της αβάσταχτης ελαφρότητας άρχισε να μεταλλάσσεται σε life style ναζιστικό)

         Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι εύκολος εχθρός ο ναζισμός ούτε πως νομοτελειακά το τέλος της κρίσης θα σημάνει και το τέλος του ναζισμού.  Χωρίς όμως να τελειώσει η κρίση και να επανέλθει στο κοινωνικό σώμα η αίσθηση της οικονομικής ασφάλειας, ο ναζισμός δεν θα νικηθεί. Μεγάλο ζήτημα στον πόλεμο ενάντια στον βρικόλακα που ξύπνησε είναι να αλλάξει το άρρωστο σύστημα εκπροσώπησης που χρησιμοποιεί τον πολίτη αποκλειστικά ως ψηφοφόρο και παραβιάζει απροκάλυπτα και με το έτσι θέλω, τη θέληση και τα συμφέροντά του. Όχι απλώς μια κρίση εκπροσώπησης, μια αδυναμία των κομμάτων (κυρίως ΠΑΣΟΚ και ΝΔ αλλά και οι σχετικές παραφυάδες) να εκφράζουν αιτήματα και συμφέροντα κοινωνικών στρωμάτων, τα οποία εξέφραζαν μέχρι πρότινος αλλά μια γενικευμένη έλλειψη εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα του κοινοβουλευτισμού που, εν πολλοίς, δεν διακρίνει ούτε τα κόμματα της Αριστεράς παρά τους μακροχρόνιους κοινωνικοπολιτικούς τους αγώνες (η περίφημη θεωρία του «ίδιοι είναι όλοι» της απογοήτευσης ή της δικαιολογίας).

         Η ιδεολογική και αξιακή κρίση είναι εξίσου σημαντική, η διάρρηξη του κοινωνικού ιστού, οι μεγάλες και γρήγορες αλλαγές σε παραδοσιακές αξίες και σχέσεις, όπως η οικογένεια, που αδυνατεί να αφομοιώσει το κοινωνικό σώμα, οι αλλοτριωμένες ανθρώπινες σχέσεις, η κατάρρευση θεσμών όπως η δικαιοσύνη αλλά και η τεχνητή κατάρρευση της εμπιστοσύνης κοινωνικών χώρων ή χώρων πολιτιστικού κεφαλαίου μέσα από τον κοινωνικό αυτοματισμό. η μακροχρόνια επίθεση στη διανοητικότητα του πολίτη, η απαξίωση της γνώσης και  του διαβάσματος, η δημιουργία στερεοτύπων που ταυτίζουν την αναζήτηση και την έρευνα με τη γελοιότητα και την αποτυχία. Η ιδιωτική τηλεόραση (όπως παλιότερα ο ελληνικός κινηματογράφος) με τα επιτυχημένα και υψηλής τηλεθέασης σήριαλ δεν εμφάνισε ούτε μια φορά θετικά ήρωα με πνευματικά ενδιαφέροντα. Τέλος, για να μη μακρηγορούμε με θέματα αναπτυγμένα και μελετημένα από ειδικούς ερευνητές, η Χ.Α. λειτούργησε με ένα τρόπο γνωστό από το τράνωμα και το ρίζωμα του ΠΑΣΟΚ: όπως αυτό το κόμμα που κατέληξε σε ένα δυσπερίγραπτο πολιτικό και πολιτισμικό μόρφωμα, αρχικά μέσω του ιδρυτή του, Ανδρέα Παπανδρέου, εξέφρασε το φαντασιακό των μικροαστικών στρωμάτων –μάγκας, καταφερτζής, γυναικάς, πότης, πετυχημένος, Ελληναράς, ζεϊμπεκάς- έτσι και η Χ.Α. εκφράζει την κρυφή, αποσιωπούμενη (καμιά φορά και απωθημένη) βιαιότητα της ελληνικής κοινωνίας (μεγάλου μέρους της καλύτερα). Νομιμοποιεί αυτή τη βία που μέχρι πρότινος υπήρχε μια δυσκολία ή και ντροπή στην αναφορά της: ξυλοδαρμοί γυναικών και παιδιών, βίαιη συμπεριφορά στον κατά περίσταση πιο αδύναμο, μια διάχυτη εντύπωση ότι η σωματική δύναμη και η άσκηση βίας είναι λύση για προβλήματα και τρόπος προβολής. Νομιμοποιεί και υλοποιεί μια κουλτούρα λεκτικής βίας, ψυχολογικού εκβιασμού και φόβου. Να προσθέσουμε  τον εθνικισμό που καλλιεργείται εντέχνως και μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα και μέσα από τα ΜΜΕ και μέσα από τον κυβερνητικό λόγο ιδίως σε φάσεις που πρέπει να ενταφιαστεί ολοσχερώς οποιαδήποτε ταξική αναφορά στην  αιτιολόγηση και άρα στην επίλυση των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων – πράγμα πολύ φανερό στην αντιμετώπιση των μεταναστών, μαζί με την ξενοφοβία που γρήγορα μετατράπηκε σε ρατσισμό.

         Όσο πολύπλοκα και πολλαπλά είναι τα αίτια άλλο τόσο πολύπλοκη και πολλαπλή είναι η αντιμετώπιση του προβλήματος. Η Χρυσή Αυγή λειτουργεί μέσα στις γειτονιές τρομοκρατικά. Καθορίζει χώρους δικούς της (Α. Παντελεήμονας) και στο στόχαστρό της μπαίνουν όχι μόνο μετανάστες αλλά και Έλληνες που ανήκουν εμφανώς στον αντιφασιστικό χώρο ή σε μειονότητα (π.χ.ομοφυλόφιλοι). Κανείς ωστόσο δεν μπορεί να είναι σίγουρος και όσο περνά ο καιρός και αποθρασύνονται, εξοπλίζονται και εξαπλώνονται και επειδή είναι γνωστές πια οι σχέσεις τους με το κοινό έγκλημα και την προστασία, ένα δίχτυ τρόμου μπορεί εύκολα να πέσει πάνω από τις πόλεις.

         Η Αριστερά κινείται με πεπαλαιωμένα εργαλεία πάλης και μονοδιάστατα. Το συλλαλητήριο και η πορεία είναι σημαντικές εκδηλώσεις αντίδρασης αλλά δεν μπορεί να είναι οι  μόνες ούτε συνεχόμενες. Όταν αποτελούν μια αυθόρμητη και δυναμική εκδήλωση της λαϊκής θέλησης με μαζικότητα και παλμό  είναι καλά και αποτελεσματικά. Η υπερβολική χρήση αποδυναμώνει, αποφορτίζει, προσθέτει κόπωση στο ήδη κουρασμένο κίνημα. Εν παρενθέσει, η εμμονή στην περιγραφή της κατάστασης δεν τονώνει το αγωνιστικό μένος, αυτό τονώνεται πολύ περισσότερο όταν του παρουσιάζονται καθαρά και σε όλη τους την έκταση ακόμα και οι μικρές μας νίκες και του δίνεται ένα όραμα και μια νότα αισιοδοξίας.

         Η αντιμετώπιση της ΧΑ πρέπει να είναι μελετημένη, στοχευμένη και ευφάνταστη. Να ξαναμάθουμε στον κόσμο γράμματα για να καταλάβει καλά και να έχει επιχειρήματα. Ούτε κι αυτό όμως αρκεί. Ο Άλμπερτ Σπεερ ήταν εκπληκτικός αρχιτέκτονας αλλά ήταν ναζί ως το κόκκαλο (μέλος του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος από το 1931, υπουργός Εξοπλισμών του Χίτλερ από το 1942, δημιουργός της περίφημης Reichskanzlei, της Καγκελαρίας), ο μεγάλος ποιητής Έζρα Πάουντ φασίστας και θαυμαστής του Μουσολίνι. Μαζί με την παιδεία χρειάζεται να αναπτυχθούν δομές συνάντησης και αλληλεγγύης των πολιτών. Να μπορεί να μετέχει κάποιος σε περισσότερες από μια συλλογικότητες, ανοίγοντας τα όρια του εαυτού σε πολλαπλά, ενδιαφέροντα και αποτελεσματικά για την ποιότητα της ζωής «εμείς».

          Εδώ φαίνεται ο τεράστιος ρόλος που μπορεί να παίξει η πολύπαθη Τοπική Αυτοδιοίκηση. Όμως πρέπει να αντιμετωπίσουμε την Τοπική Αυτοδιοίκηση με σοβαρότητα και πολιτική γενναιότητα. Αν κατηγορούμε το κατάντημά της ως  «μακρού χεριού του μνημονιακού κράτους» μέσω του «Καλλικράτη», άλλο τόσο θα πρέπει να μας προκαλεί αρνητική αντίδραση μια Τοπική Αυτοδιοίκηση ως κομματικό παρελκόμενο, που μεταφέρει την κομματική γραμμή στην τοπική κοινωνία (όπως η Λαϊκή Συσπείρωση του ΚΚΕ). Οι δημοτικές κινήσεις πρέπει να έχουν κινηματικό χαρακτήρα, που κρατά ζωντανό και εμπλουτίζει το διάλογο με την κοινωνία, εμπλέκει στην πολιτική δράση όλο και πλατύτερα κοινωνικά στρώματα, κινητοποιεί την πολιτική συνείδηση, στρατεύει στην άμεση δημοκρατία.

         Βάση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι η γειτονιά.  Η ενίσχυση της έννοιας της γειτονιάς ως βασικού και πολύτιμου κυττάρου κοινωνικοποίησης και πολιτικοποίησης με το σχολείο και την πλατεία ως κέντρα ζωής και δημιουργίας, ως τόπους συνάντησης των πολιτών. Να γνωριστούν οι άνθρωποι μεταξύ τους, να ανταλλάξουν γνώμες και εμπειρίες, να (ξανα)μάθουν να διεκδικούν από κοινού για το δημόσιο χώρο τους και τη ζωή τους. Να πουν τις ανάγκες τους και να μάθουν τις ανάγκες των άλλων, να αναπτυχθούν δομές αλληλεγγύης και ενίσχυσης.

         Η συνείδηση της αναγκαιότητας  ανατροπής αυτής της κυβέρνησης και των πολιτικών που υπηρετεί και η ενίσχυση της άμεσης δημοκρατίας καίνε το βρικόλακα το ναζισμού όπως το πρωινό φως στις παλιές εκείνες ταινίες με βαμπίρ.


[1]

  1. Τέλος, η Χρ. Αυγή αποτελεί ένα συνεκτικό μόρφωμα, με έντονη ταξική δομή στην ψήφο της και προφανώς με μεγάλη ιδεολογική ομοιογένεια. Θα αποτελέσει ισχυρό πόλο τα επόμενα χρόνια και έναν αντίπαλο στην Αριστερά αρκετά ισχυρό. Χρ. Βερναρδάκης,  Αυγή, 24.6.2012

και

  1. Η ανοδική της τάση τερματίσθηκε το φθινόπωρο, έχοντας προσεγγίσει τον Οκτώβριο, στην εκτίμηση εκλογικής επιρροής της PI, το 12%. Στο Α’ εξάμηνο του 2013, με μικρές διακυμάνσεις, η επιρροή της έχει σταθεροποιηθεί, σε επίπεδα της τάξης του 10-12%. Τους τελευταίους 2 μήνες, που προηγήθηκαν της κρίσης της ΕΡΤ, παρέμενε σε 11,5% Με μια παράλληλη εκτίμηση, η οποία στηρίζεται στο δείκτη κομματικής ταύτισης, ο σκληρός πυρήνας της ΧΑ υπολογίζεται σε 3,7% και ο άμεσο περίγυρος σε 6,9%, αθροιστικά σε 10,7%. Γιάννης Μαυρής, Εφ. Συν. 1.7.2013

 

Advertisements