Αυστηρή και ταυτοχρόνως προσηνής, ηθοποιός που αναμετριέται με μεγάλους και δύσκολους ρόλους του αρχαίου και του σύγχρονου ρεπερτορίου, διευθύντρια του «Κέντρου  Αρχαίου Δράματος ‘Δεσμοί’» , άνθρωπος πνευματικός, με πολιτικούς προβληματισμούς και δράση, η Λυδία Κονιόρδου φέτος συμμετέχει σε δυο παραστάσεις, στην «Οδύσσεια» (σκ. Μπομπ Ουίλσων) στο Εθνικό και σε ένα τριπλό ρόλο σε μονόπρακτα της Λούλας Αναγνωστάκη (Σκ. Κ.Χατζής) στον χώρο «Προσωρινός», πίσω από το Ναυτικό Νοσοκομείο. Αυτή η δεύτερη δουλειά είναι η αφορμή της σημερινής μας συζήτησης. Τρία μονόπρακτα, από τα πιο χαρακτηριστικά του έργου της Αναγνωστάκη,  που μιλούν για τον ηρωισμό της καθημερινότητας, την απαντοχή του ξαφνικού και της απώλειας, τον ανειρήνευτο χρόνο.

koniordou 1

 

Κυρία Κονιόρδου, ο χώρος όπου φέτος παίζετε τα μονόπρακτα της Αναγνωστάκη είναι πολύ ιδιαίτερος…

Λυδία Κονιόρδου (Λ.Κ.): Πράγματι.  Τον  είχε ξεκινήσει η Όλια Λαζαρίδου.  Είναι ένας εναλλακτικός χώρος από εκείνους που προτείνουν ένα διαφορετικό τρόπο παραστασιακής εμπειρίας. Βρίσκεται μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου  και είναι ιδανικός για αυτό το έργο της Αναγνωστάκη, όπως το χειρίστηκε ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Χατζής και ο σκηνογράφος Βασίλης Γεροδήμος.

Συνεργάζεστε με μια ομάδα νέων ανθρώπων του θεάτρου…

Λ.Κ. :  Είναι η ομάδα «Χρώμα». Δεν τους ήξερα, όμως η προσέγγιση στο έργο της Αναγνωστάκη που μου πρότειναν πέρυσι, όταν πρωτοσυναντηθήκαμε, ήταν πολύ περιεκτική και  αποκάλυπτε ουσιαστική γνώση. Έτσι συνεργαστήκαμε και τα πήγαμε πολύ καλά.

Μιλήστε μας για το έργο. Είναι τρεις ενδιαφέροντες γυναικείοι χαρακτήρες, μέσα σε καθημερινές καταστάσεις.

Λ.Κ.: Είναι σύνθεση τριών μονολόγων το «Ο Ουρανός κατακόκκινος» και δύο από το «Εσείς που με ακούτε». Στο πρώτο έχουμε μια μητέρα που προσπαθεί να τα βγάλει  πέρα με το γεγονός ότι ο γιος της είναι φυλακή. Στα άλλα δύο, μια μάνα και μια κόρη αντιμετωπίζουν το ίδιο γεγονός: το θάνατο του γιου και του αδελφού. Κάθε μια από τη δική της οπτική και το δικό της χρόνο. Τρεις γυναίκες της διπλανής πόρτας… Μέσα από την ατομική περίπτωση η Αναγνωστάκη μας συνδέει μαεστρικά με το μεγάλο κόσμο, μας κάνει να νιώσουμε τη συλλογική εμπειρία.

Το αβυσσαλέο και το απλοϊκό

Με ποιο τρόπο αντιμετωπίζει αυτές τις γυναίκες η παράσταση;

Λ.Κ.: Είδαμε την τραγική διάσταση των πραγμάτων, είδαμε όμως  και μια χιουμοριστική διάθεση. Η Αναγνωστάκη βλέπει τους ανθρώπους με συμπάθεια, ωστόσο διακρίνει και μια γελοία όψη, γιατί οι άνθρωποι έχουν μεγαλείο αλλά και αφέλεια, δίπλα στο αβυσσαλέο και μοναδικό που έχει κάθε ύπαρξη, έχει και μια απλοϊκότητα. Όπως το λέει η ίδια η Αναγνωστάκη ««Τι έχουμε μέσα μας, τι άνθρωποι είμαστε, πώς πέφτουμε τόσο εύκολα;».

Παρόλο που είστε συνδεδεμένη με την αρχαία τραγωδία, δείχνετε μια ιδιαίτερη αδυναμία στην νεοελληνική δραματουργία. Σας βλέπουμε αρκετά συχνά σε νεοελληνικά έργα. Δεν συμφωνείτε μάλλον με αυτούς που υποστηρίζουν ότι η σύγχρονη ελληνική δραματουργία περνάει κρίση, πως τα  ελληνικά έργα αδυνατούν να εκφράσουν την πραγματικότητα γύρω μας.

Λ.Κ.: Παρόλο που είμαστε μια μικρή χώρα, έχουμε τη μεγάλη τύχη  να έχουμε μια υψηλής ποιότητας δραματουργία. Συγγραφείς όπως ο Καμπανέλλης, η Αναγνωστάκη, ο Κεχαΐδης, ο Ζιώγας, ο Μανιώτης…. αλλά και οι νεότεροι που συνεχίζουν πατώντας σε μια γερή παράδοση, έχουν δώσει σπουδαία έργα. Αισθάνομαι πολύ τυχερή που δούλεψα έργα όπως αυτό της Αναγνωστάκη τόσο στον Κουν, όσο και τώρα. Διδάσκω με χαρά νεοελληνικό θέατρο στη σχολή παράλληλα με ξένο θέατρο, διεθνώς γνωστούς συγγραφείς, και πιστεύω ότι ο μόνος λόγος που δεν είναι διεθνώς γνωστοί οι  Έλληνες συγγραφείς είναι το εμπόδιο της γλώσσας. Εδώ είναι οι μεγάλες ευθύνες της πολιτείας που δεν φροντίζει για την προώθηση της νεοελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας.

Με ρωτήσατε αν εκφράζεται η σύγχρονη πραγματικότητα. Ναι, το έργο που ανεβάζουμε εμείς για παράδειγμα, γράφτηκε στις αρχές της χιλιετίας και είναι προφητικό. Μιλάει για τις  καταστάσεις που ζούμε τώρα. Η μια ηρωίδα λέει πως η ψαλίδα ανοίγει, οι φτωχοί θα γίνουν φτωχότεροι, τα τρία τέταρτα της γης θα πεινάνε για να ζήσουν καλά οι υπόλοιποι μέσα σε ανάκτορα με αλεξίσφαιρα κρύσταλλα. Βλέπει δηλαδή πώς χάνεται η μεσαία τάξη, πώς περιθωριοποιείται βίαια  ένας κόσμος, την ίδια στιγμή που ενισχύεται μια ελίτ που έχει στα χέρια της τον πλούτο και τα ΜΜΕ.

Λειτουργήσαμε με ιδιοτέλεια και ατομικισμό

Είστε απαισιόδοξη;

Λ.Κ.: Αν ήμασταν σοφότεροι , θα έπρεπε να περιμένουμε τη δύσκολη περίοδο μετά την έξαρση του υλισμού και της κατανάλωσης.  Δεν γινόταν να ζούμε μέσα στην σπατάλη και με δανεικά, χωρίς να παραγάγουμε τίποτε.  Από την προηγούμενη κατάσταση κάποιοι κέρδισαν. Η άρχουσα τάξη. Αλλά και ο κόσμος, ανυπεράσπιστος και απληροφόρητος, έφαγε το δόλωμα της ευμάρειας. Αποσυνδέθηκε από την πολιτικοποίηση και τη βαθύτερη σκέψη,  την έγνοια για τις μελλοντικές γενιές, για τον πλανήτη γι’ αυτό που θα αφήσουμε στα παιδιά μας φεύγοντας εμείς σα γενιά. Λειτουργήσαμε με ιδιοτέλεια και ατομικισμό, δεν καταλάβαμε ότι είμαστε τμήματα ενός ευρύτερου πολιτισμού κι ας είμαστε ο αδύναμος κρίκος. Άλλοι πριν από μας τα είχαν περάσει, όπως στην Αγγλία της Θάτσερ.

Σε μια τόσο δύσκολη εποχή οικονομικής δυσπραγίας ο πολιτισμός, που ήδη είχε πολύ χαμηλό προϋπολογισμό, χάνει συνεχώς κονδύλια και πηγές χρηματοδότησης.

 Λ.Κ.:  Ο πολιτισμός είναι το σύνολο της έκφρασης των ανθρώπων, η συνειδητοποίηση της πορείας της μεγάλης περιπέτειας που είναι η εξέλιξη της ανθρωπότητας. Δεν μπορούμε να υπάρξουμε χωρίς τέχνη. Είμαστε η γλώσσα μας, οι μύθοι μας… Οι καλλιτέχνες και οι συγγραφείς  καταγράφουν  τη συλλογική  εμπειρία και συνεχίζουμε και λέμε τις ίδιες ιστορίες στις επόμενες γενιές. Αν χάσουμε τη μνήμα μας, χάνουμε την ταυτότητά μας.  δεν φτωχαίνουμε απλώς, είμαστε ανύπαρκτοι.  Γινόμαστε αντικείμενο χειραγώγησης και εξανδραποδισμού. Πάση θυσία χρειάζεται να διατηρήσουμε την παιδεία μας, τον πολιτισμό μας και τη μνήμη μας σαν τόπος, σαν  Έλληνες, αν θέλουμε να υπάρχουμε και να ονειρευόμαστε την ζωή μας αύριο. Είναι κοινός τόπος πως ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, αντίθετα σε όλες τις εποχές που μια χώρα καταστράφηκε αυτό που έμεινε όρθιο για να θυμίζει και να δίνει δύναμη και αισιοδοξία και δύναμη για το μέλλον ήταν οι καλλιτέχνες, ο πολιτισμός, οι άνθρωποι που κρατούσαν ζωντανή τη φλόγα της σκέψης και του πνεύματος.

koniordou 3

Αναφερθήκατε στην παράδοση που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, στα σπουδαία λογοτεχνικά έργα. Συμμετέχετε σε μια παράσταση που δραματοποιεί  τον μεγαλύτερο ποιητή της αρχαιότητας, τον Όμηρο…

Λ.Κ.: Στην «Οδύσσεια» που σκηνοθέτησε ο Μπομπ Ουίλσων, συμπαραγωγή του Εθνικού και του Piccolo Teatro.  Και νιώθω πολύ τυχερή. Θεωρώ τον Ουίλσων ένα ιδιοφυή σκηνοθέτη που άλλαξε τη σχέση μας με το χρώμα και το φως.  Μια γοητευτική δουλειά που απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες και τα μορφωτικά επίπεδα. Αξιοποιεί ένα τεράστιο δυναμικό καλλιτεχνών και τεχνικών –πολύ σημαντικό και από άποψη θέσεων εργασίας όχι μόνο καλλιτεχνικά, και, καθώς θα ταξιδέψει στην Ευρώπη,  Ιταλία και Γερμανία αρχικά, θα είναι ένας πανάξιος πρεσβευτής της χώρας μας.

Η αλληλεγγύη είναι το αντίδοτο στη νύχτα

Ήθελα όμως να επανέλθω στην προηγούμενη ερώτησή σας, για τον πολιτισμό…  Δεν μπορούμε  να μην πούμε  και για τις δυσκολίες που δημιουργούνται ή εντείνονται από την κρίση. Για παράδειγμα, διδάσκω στο «Κέντρο Αρχαίου Δράματος» που προσφέρει εξειδίκευση στο αρχαίο δράμα, μια ειδική σωματική και φωνητική εκπαίδευση που χρειάζεται ο ηθοποιός όταν ερμηνεύει τον αρχαίο λόγο και που δεν την παίρνει στην σχολή. Είμαστε όλοι εθελοντές. Όμως το Κέντρο επιβιώνει με δυσκολία. Στο παρελθόν σπαταλήθηκαν πολλά χρήματα σε εικονικούς φορείς και δεν βοηθήθηκαν φορείς με αποδεδειγμένο έργο. Σκεφτείτε τώρα με την κρίση…

Ποιες είναι οι σημαντικότερες αξίες που πρέπει να διαφυλάξουμε, κατά τη γνώμη σας;

Λ.Κ.: Ό,τι κι αν γίνει δυο πράγματα πρέπει να διαφυλάξουμε την αξιοπρέπεια και την αλληλεγγύη. Είμαστε κομμάτια ενός ενιαίου οργανισμού. Η αλληλεγγύη είναι το ζητούμενο:  να δώσουμε το χέρι ο ένας στον άλλο και να ξεπεράσουμε τη δύσκολη φάση που βρισκόμαστε. Γιατί αλλιώς θα χωρίζουμε τον κόσμο  σε νικητές και νικημένους, ένα γύρισμα της ζαριάς που θα φέρει το νικητή στη θέση του νικημένου. Για παράδειγμα οι μετανάστες για τους οποίους πολλοί δυσανασχετούν. Κι εμείς έχουμε υπάρξει μετανάστες και τα παιδιά μας πάλι μετανάστες γίνονται. Με παρηγορεί πάντως και με κάνει αισιόδοξη που βλέπω γύρω μου ανθρώπους  έτοιμους να προσφέρουν τον εαυτό  τους από τα πιο απλά ως τα πιο δύσκολα. Είναι το αντίδοτο στη νύχτα που αντιμετωπίζουμε.

Βλέπετε και την τέχνη ως μορφή αλληλεγγύης;

Λ.Κ.: Ασφαλώς. Μοιράζομαι με τους άλλους την πνευματική ομορφιά, αυτό το πνευματικό ψωμί που μας τρέφει και μας βοηθά να αντέξουμε τη δοκιμασία κι αυτοί το δίνουν έπειτα σε άλλους, γιατί ό,τι πήρες πρέπει να το δώσεις με γενναιοδωρία κάπου αλλού.

 ΕΠΟΧΗ, 2.12.2012

Advertisements