Σε ένα λόγο 11 περίπου λεπτών στα όρια μιας παλιομοδίτικης έκθεσης ιδεών ο νέος υπουργός Πολιτισμού κτλ (Αναπληρωτής Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού ο ακριβής τίτλος του), κ. Κώστας Τζαβάρας διετύπωσε, κατά τη διάρκεια της ανακοίνωσης των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης, το όραμά του για τον πολιτισμό. Με κοινοτοπίες βγαλμένες από τις πιο παρωχημένες ελληνοκεντρικές  ιδεοληψίες κάλυψε, ως είθισται σε παρόμοιους τύπους λόγου, την κατάληξη που ανοίγει τις πόρτες στην ιδιωτικοποίηση του πολιτισμού, ενώ ο τελευταίος μετατρέπεται ασθμαίνοντας απλώς σε τουριστική ατραξιόν και αδιαβάθμητο φολκλόρ: («θα αναπτύξουμε πρωτοβουλίες οι οποίες θα εισάγουν μέσα από την επιμελή φροντίδα για ανάκληση ξεχασμένων τρόπων για εκφράσεις, για γλωσσικά παίγνια για ομάδες που έχουν να κάνουν με οργανωμένους τρόπους αντιμετώπισης των βασικών γεγονότων της ζωής, από τα μοιρολόγια της Μάνης μέχρι όπου αλλού μπορεί να πει κανένας ότι είναι στη μνήμη των ανθρώπων καταχωνιασμένα και ξεχασμένα πρότυπα πολιτι-στικής συμπεριφοράς» (sic!)  (http://www.k-tzavaras.gr/news_details.php?id=617&catid=6).

Επιστρέφουμε, λοιπόν, σε μια λαογραφική –και είναι γνωστό πώς διαμορφώθηκε η λαογραφία ως επιστήμη τον περασμένο αιώνα  και τι ακριβώς κλήθηκε να εκφράσει-  και όχι μια δυναμική αντίληψη της παράδοσης. Επίσης, για να είμαστε ειλικρινείς, πέρα από μια ακατάσχετη παρελθοντολαγνεία, δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε τι ακριβώς προτείνει ο υπουργός, με την παραπάνω φράση. Ας είναι.

Ξεκίνησε  με την παρατήρηση ότι η «ουσία του ελληνισμού είναι πρωταρχικά πολιτισμική». Δεν υπεισερχόμαστε σε βαθύτερη εξέταση της φράσης, μηδέ καν στην ορθότητα ή μη της χρήσης του επιθέτου «πολιτισμικός» (ο πολιτισμός, εκ του πέλας: κοντά, αποτελεί ενοποιητικό παράγοντα, η κουλτούρα διαφοροποιητικό, κατά τον Νόρμπερτ Ελίας, και όπως δείχνει και η γλώσσα μας: ο μινωικός πολιτισμός: κοινά στοιχεία που απαρτίζουν μια ενότητα, αλλά η κουλτούρα των ορεινών φυλών: σε αντίθεση δηλαδή με τις συνήθειες των πεδινών, π.χ., κοινοτήτων).  λέμε απλώς ότι ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και με όλους τους λαούς. Δεν αποτελεί μια ιδιοτυπία του ελληνικού λαού. Κάθε λαός και οι πολύτιμες ιδιαιτερότητές του, η ιστορία του.

 

Συνέχισε εκθειάζοντας το έργο των προκατόχων του –εννοείται επειδή εις εξ αυτών υπήρξε και ο προϊστάμενός του, ο νυν πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς. Αλλιώς, μάλλον οι πλέον αποτυχημένοι υπουργοί όλων των πρασινογάλαζων κυβερνήσεων ήταν, στην πλειονότητά τους για να είμαστε δίκαιοι λόγω ευαρίθμων εξαιρέσεων, αυτοί που ηγήθηκαν του Υπουργείου Πολιτισμού, με κορυφαίο τον αμέσως προηγούμενο κ. Γερουλάνο, που προφανώς δεν είχε προσέξει το «Π» στο αρκτικόλεξο του Υπουργείου. Ανέφερε ότι 450 σχετιζόμενα με τον πολιτισμό έργα έχουν ενταχτεί στο ΕΣΠΑ (378 με προϋπολογισμό 531 εκ. κατά τον κ. Γερουλάνο στον απολογισμό της θητείας του, ΤΟ ΒΗΜΑ 30.3.2012) –αλλά τα περισσότερα σχολάζουν, όπως π.χ. το ξενοδοχείο «Ακροπόλ» της Πατησίων που την κατάστασή του επιδείνωσε η πυρκαγιά του Ιανουαρίου.   Υποσχέθηκε εμμέσως ότι το γεφύρι της Άρτας –με συγχωρείτε, το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης ήθελα να πω- θα είναι έτοιμο σε 6-7 μήνες (!!!)

Σε μια σύντομη αποστροφή αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα των ανοιχτών μουσείων – για «όλους εκείνους που έρχονται από την άκρη του κόσμου, τους προσκυνητές στα μεγάλα και αξεπέραστα δημιουργήματα του κλασσικού μας πολιτισμού αλλά και του πολιτισμού της νεώτερης φάσης της ιστορίας μας». Ο πολιτισμός πράγματι παράγει πλούτο μέσω του τουρισμού αλλά πόσο κομψό και δείγμα εθνικής υπερηφάνειας είναι στην παρθενική του εμφάνιση ο υπεύθυνος για τον πολιτισμό υπουργός να θεωρεί ότι οι χώροι φύλαξης της ιστορικής μνήμης του λαού υπάρχουν αποκλειστικά για λόγους τουρισμού; Ποια αντίληψη για τα μουσεία και τους χώρους ιστορικής μνήμης υποκρύπτει; Τα μουσεία πρέπει να είναι επιστημονικά διαμορφωμένα, υπό συνεχή έλεγχο και παρεμβάσεις ειδικών για την διαρκή βελτίωσή τους και καλά φυλαγμένα (την φύλαξη, όμως, χαρακτήρισε «πεζό θέμα» [sic]), με εκπαιδευμένο και επαρκές προσωπικό, πρώτ’ απ’ όλα.

O κ. Τζαβάρας, ο οποίος θεωρούσε ότι προοριζόταν για το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, μετά από τόσους τόνους ρητορικής δεινότητας (τον ήττω λόγον κρείττω εποίει) για τα Βατοπέδια και την Siemens, βρέθηκε στο χώρο του πολιτισμού και προσπαθεί τώρα να πείσει εαυτόν και ημάς ότι μπορεί να κάνει πολιτισμό  και μάλιστα χωρίς χρήματα. Μίλησε, λοιπόν, για την άυλη κληρονομιά –μεταφορά αξιακών στοιχείων από γενιά σε γενιά και γλώσσα, γιατί όπως έχει πει αλλού η Δελφική Ιδέα, η Ολυμπιακή Ιδέα και άλλα παρόμοια που συνιστούν την κατά τον νέο υπουργό ιδέα του ελληνικού πολιτισμού, αποτελούν  αντίδοτο στην κρίση. «θα ήθελα ή τουλάχιστον θα προτιμούσα τον πολιτισμό που γίνεται χωρίς χρήματα, αυτόν δηλαδή που είναι ενσωματωμένος στην καθημερινή μας ζωή και γι’ αυτόν που όλοι μας πρέπει να συνεισφέρουμε. Κυρίως σε συνεργασία με τον Υπουργό κ. Αρβανιτόπουλο θα μπορέσουμε να δώσουμε μέσα από την εκπαίδευση και μαθήματα καθημερινού πολιτισμού τα οποία θα εισάγουμε στα σχολεία» (τι σημαίνει αυτό; Προφανώς δεν εννοεί μαθήματα savoir-vivre. Αλλά τι εννοεί; Πάει κάπου το μυαλό μας αλλά θα προτιμούσαμε να μην προτρέξει η γλώττα. Ακόμη τουλάχιστον)

Και μετά από αυτό έρχεται ο πραγματικός χρηματοδότης του πολιτισμού: «θα πρέπει να βρούμε μέσα από την κοινωνία ανθρώπους-πολίτες ενεργούς που μπορεί να συμβάλουν σε αυτό που σήμερα δεν μπορούμε να το έχουμε λόγω της στενότητας των χρημάτων που είναι διαθέσιμα». Και οι οποίοι, εννοείται, και δεν είναι περίεργο, θα κατευθύνουν τον πολιτισμό εκεί που θέλουν ή θα τον χρησιμοποιήσουν για να ξεπλύνουν χρήματα είτε για να κερδίσουν αίγλη και να εξαργυρώσουν τους πόντους του θαυμασμού για την προσφορά τους με φοροαπαλλαγές, δημόσιες παροχές ή πολιτική δραστηριότητα. Στο κοινό υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού δυο διαφορετικής κουλτούρας και νοοτροπίας πολιτικοί, συναντώνται στην θεότητα του νεοφιλελευθερισμού: την ιδιωτικοποίηση. Αξιών και δικαιωμάτων επίσης.

Θα επανέλθουμε.

ΕΠΟΧΗ, 15.7.2012

Advertisements