(ΟΧΙ) ΑΝΤΙΟ, ΣΥΝΤΡΟΦΕ…

Solamente la ardiente paciencia

hará que conquistemos una espléndida felicidad.

Pablo Neruda, “Muere lentamente”

          Δεν υπάρχει φράση πιο εγωιστική και πιο ανόητη από αυτήν που λέει πως «ουδείς αναντικατάστατος». Οι άνθρωποι που φεύγουν αφήνουν πίσω τους ένα κενό, μια τρύπα που δεν κλείνει ποτέ και πονάει πάντα. Ανάλογα το ρόλο που είχαν στη ζωή σου, τους φέρνεις στο νου την ώρα που τους έχεις ανάγκη, ζητάς το στήριγμά τους, τους ρωτάς… Το περίεργο είναι πως οι νεκροί απαντούν. Έφυγαν αφήνοντας πίσω τους απαντήσεις.  Με τη ζωή τους. Αλλά και με το θάνατό τους.

         Προσπάθησα κάποτε να εξηγήσω σε μια κυρία, γειτόνισσα, στην ίδια πολυκατοικία μέναμε τότε,  τον πολιτικό χώρο στον οποίο ανήκω. Δεν ήξερε και πολλά πράγματα, μπερδεμένη ήταν με ονόματα και σχήματα της Αριστεράς η γυναίκα –μήπως εμείς μεταξύ μας καταλαβαίνουμε πάντοτε πολύ καλά τις διαφορές που μας χωρίζουν;- σα να φωτίστηκε κάποια στιγμή, μου χαμογέλασε και μου είπε θριαμβευτικά, «α, με τους μπανιάδες». Η ελληνική κοινωνία –μας αρέσει δεν μας αρέσει αυτό- είναι ακόμα προσωποκεντρική, με μια σκέψη βαθιά επηρεασμένη από θεολογικά πρότυπα και μεσσιανικά μοντέλα. Η αναφορά της είναι το πρόσωπο και όχι ο χώρος ιδεών. Κι εδώ είναι που πρέπει να δουλέψει πολύ η Αριστερά. «Α, με τους μπανιάδες». Κανονικά, θα έπρεπε να έχω θυμώσει αλλά δεν το έκανα. Χαμογέλασα, όχι με συγκατάβαση για την άγνοιά της, για την πολιτική της αφέλεια. Με μια περηφάνια και μια χαρά χαμογέλασα, γιατί  με το όνομα αυτό, χωρίς να το ξέρει, σηματοδοτούσε μια ομάδα ανθρώπων με θέση και απόφαση, με κοινές αξίες, ιδανικά και όνειρα, στην οποία ανήκα. Στο πρώτο μου μυθιστόρημα, την «Άννα», έβαλα την ηρωίδα μου σε περίοδο εκλογών να κρατά στο χέρι της επιδεικτικά, έτσι που να φαίνεται το σφυροδρέπανο, την μπροσούρα «ενός μικρού κομματιού της αριστεράς που είχε κρατήσει το σύμβολο πεισματικά και περήφανα στον τίτλο του». Την ΑΚΟΑ εννοούσα φυσικά.

         Ο Γιάννης Μπανιάς ήταν ένας αγωνιστής με σαφή πολιτική θέση, κομμουνιστής ως το τέλος της ζωής του, ρεαλιστικά οραματιστής, βέβαιος πως για την επικράτηση τελικά του κομμουνισμού, που θα έρθει με μικρά, δύσκολα βήματα, πολλές φορές με οδυνηρά πισωγυρίσματα. Ήταν, και ας μου επιτραπεί να πω κυρίως, ένας πολιτικός με μια ηθική ποιότητα, που την αναγνώριζαν και την σέβονταν όλοι, ακόμα και οι πολιτικοί του αντίπαλοι. Ηθική ποιότητα που μεταφράστηκε πάντα σε μια ηθική στάση. Ο Γιάννης Μπανιάς, ο Γιάννης μας, ήταν πάντα στα μετερίζια του αγώνα. Με νεανικό πάθος και ενήλικη αγωνία. Τον έβλεπα στις διαδηλώσεις και στα συλλαλητήρια και χαιρόμουνα τους σύντομους διαλόγους μας, περίμενα πάντα να ακούσω την άποψή του για τα πράγματα και τα γεγονότα – εποικοδομητική και γόνιμη, ακόμα κι όταν δεν συμφωνούσα εντελώς μαζί του.  Χαμογελούσε συχνά και σε γέμιζε αισιοδοξία ακόμη κι όταν συνιστούσε σύνεση και συμβούλευε να είμαστε προσεκτικοί στις αναλύσεις μας και στα βήματά μας.

         Για πολλά πράγματα έχω μετανιώσει στη ζωή μου, για ένα, το ξέρω καλά, δεν θα μετανιώσω ποτέ, που τότε στην κρίσιμη ώρα των επιλογών, ακολούθησα  το Γιάννη Μπανιά και τους συντρόφους στην πορεία που, από την υπεράσπιση του «Κ» στο συνέδριο της διάσπασης του ΚΚΕ εσ., οδήγησε στην ΑΚΟΑ. Με όλα τα λάθη μας. Αλλά λάθη δεν κάνουν μόνο όσοι λουφάζουν (στο σπίτι τους ή στις ακίνητες ιδέες τους) και οι νεκροί.

         Ένα κομμάτι του Γιάννη Μπανιά υπάρχει μέσα σε όλους μας που είχαμε την τύχη να τον γνωρίσουμε και να πορευτούμε μαζί του,  στους δρόμους των διαδηλώσεων και στα πολύπλοκα μονοπάτια των ιδεών. Ένα μεγάλο, όμορφο και φωτεινό κομμάτι. Οραματίστηκε και προσπάθησε την ενότητα της Αριστεράς,  αγωνίστηκε για να γίνουν μερικά δύσκολα βήματα για τον κόσμο της δικαιοσύνης και της χαράς που περιμένουμε.  Ήξερε βέβαια πως χρειάζεται πολλή υπομονή και πολλή δουλειά, αλλά είχε τη «φλογερή  υπομονή»  για την οποία μιλά ο Νερούντα στο ποίημα «Αργοπεθαίνει».  Ο κόσμος που ήθελε δεν θα  μπορούσε να έχει ανθρώπους που «αργοπεθαίνουν» αλλά που θα  χαίρονται επιτέλους τη ζωή, λαμπερή, ειρηνική, δίκαιη. Ήξερε  πως αυτός ο κόσμος θα έρθει. Κι αυτή η βεβαιότητά του είναι ό,τι πολυτιμότερο μας άφησε.

Μια πρώτη μορφή, ΕΠΟΧΗ, 14.4.2012

 

Πάμπλο Νερούντα

Αργοπεθαίνει…

Αργοπεθαίνει
όποιος γίνεται σκλάβος της συνήθειας,
επαναλαμβάνοντας κάθε μέρα τις ίδιες διαδρομές,
όποιος δεν αλλάζει το βήμα του,
όποιος δεν ρισκάρει να αλλάξει χρώμα στα ρούχα του,
όποιος δεν μιλάει σε όποιον δεν γνωρίζει.

Αργοπεθαίνει
όποιος έχει την τηλεόραση για μέντορα του

Αργοπεθαίνει
όποιος αποφεύγει ένα πάθος,
όποιος προτιμά το μαύρο αντί του άσπρου
και τα διαλυτικά σημεία στο “ι” αντί τη δίνη της συγκίνησης
αυτήν ακριβώς που δίνει την λάμψη στα μάτια,
που μετατρέπει ένα χασμουρητό σε χαμόγελο, που κάνει την καρδιά να κτυπά στα λάθη και στα συναισθήματα.

Αργοπεθαίνει
όποιος δεν “αναποδογυρίζει το τραπέζι” όταν δεν είναι ευτυχισμένος στη δουλειά του,
όποιος δεν ρισκάρει τη σιγουριά του, για την αβεβαιότητα του να τρέξεις πίσω απο ένα όνειρο,
όποιος δεν επιτρέπει στον εαυτό του, έστω για μια φορά στη ζωή του, να ξεγλιστρήσει απ’ τις πανσοφές συμβουλές.

Αργοπεθαίνει
όποιος δεν ταξιδεύει,
όποιος δεν διαβάζει,
όποιος δεν ακούει μουσική,
όποιος δεν βρίσκει το μεγαλείο μέσα του

Αργοπεθαίνει
όποιος καταστρέφει τον έρωτά του,
όποιος δεν αφήνει να τον βοηθήσουν,
όποιος περνάει τις μέρες του παραπονούμενος για τη κακή του τύχη
ή για τη βροχή την ασταμάτητη

Αργοπεθαίνει
όποιος εγκαταλείπει την ιδέα του πριν καν την αρχίσει,
όποιος δεν ρωτά για πράγματα που δεν γνωρίζει
ή δεν απαντά όταν τον ρωτάν για όσα ξέρει

Αποφεύγουμε τον θάνατο σε μικρές δόσεις,
όταν θυμόμαστε πάντα πως για να ‘σαι ζωντανός
χρειάζεται μια προσπάθεια πολύ μεγαλύτερη
από το απλό αυτό δεδομένο της αναπνοής.

Μονάχα με μιά φλογερή υπομονή
θα κατακτήσουμε την θαυμάσια ευτυχία.

Advertisements